Televisies

Tv's zijn in de loop der tijd energiezuiniger geworden, waardoor ze nu minder elektriciteit verbruiken. Maar net als alle elektronica vergen ze aanzienlijke middelen om geproduceerd te worden en hebben ze een grote impact op de betrokken gemeenschappen.

Uitgelicht uit de scoretabel

Giftige stoffen
Van veel elementen en verbindingen die in elektronische apparaten worden gebruikt, is bekend dat ze giftig zijn voor zowel mens als milieu. Hieronder vallen polyvinylchloride (PVC) en broomhoudende vlamvertragers, die worden gebruikt in plastic onderdelen. En ftalaten, die vaak worden gebruikt als weekmaker voor PVC. Hierbij kunnen schadelijke bijproducten vrijkomen, waaronder sommige kankerverwekkende stoffen. Vooral bij het verwerken als afval, waar bij verbranding stoffen direct in de lucht terechtkomen. We beoordelen elektronicabedrijven op hun toezeggingen om deze stoffen uit te bannen. Geen enkel bedrijf in deze beoordeling kreeg onze beste beoordeling voor giftige stoffen,

• Slechtste beoordeling: Cello, LG, Hisense, Dixons Carphone (Logik), Hitachi, Sharp, Panasonic, Toshiba, Sainsbury (Bush).
• Gemiddelde beoordeling: Philips, Sony, Samsung

Belastingontwijking
De bedrijven in deze beoordeling deden het ook niet goed wat betreft het waarschijnlijke gebruik van belastingontwijking strategieën. In feite kregen alle bedrijven op een na onze slechtste beoordeling. Cello kreeg een beste beoordeling.

Energiekosten
Bij het nemen van aankoopbeslissingen richten we ons vaak op de hoeveelheid energie die een product verbruikt als het eenmaal is gekocht. Dit geldt vooral voor producten als tv's met energiekeurmerken die de efficiëntie en het jaarlijkse energieverbruik tijdens het gebruik aangeven. Uit meest recente onderzoek dat we konden vinden (uit 2010) suggereert dat de productie van een tv 300 kg CO₂-uitstoot. Ter vergelijking: het kijken naar een gemiddelde 40' tv stoot elk jaar ongeveer 52 kg CO₂ uit (VK, 2019). Dat betekent dat pas na zes jaar gebruik de CO₂-uitstoot van het produceren geëvenaard wordt.

De productie mag dan wel verbeterd zijn sinds 2010, maar het is nog steeds waarschijnlijk dat het produceren een substantieel deel uitmaakt van de levenslange koolstofuitstoot van een tv. En dan hebben we het nog niet eens over de andere milieueffecten van de productie: de enorme hoeveelheid natuurlijke hulpbronnen die wordt gebruikt, waaronder 30 verschillende mineralen en veel kunststoffen op basis van petrochemie, de afhankelijkheid van giftige stoffen en de vele problemen met afvalverwerking.

Energie-efficiëntie
Televisies zijn verantwoordelijk voor 4% van het huishoudelijke elektriciteitsverbruik en is slechts een fractie van het totale energieverbruik in huis. Toch is het altijd waard om bij aankoop een meer energie-efficiënte tv te overwegen (tweedehands of nieuw). Televisies worden steeds energiezuiniger, mede dankzij de invoering van het EU-energiekeurmerk voor televisies in 2010. Tv's krijgen een rating van A+++ tot D.

Bij energiekeurmerken is het verleidelijk om de belangrijkste energie-efficiëntieklasse te bekijken, de A- of A+-classificatie, en dan niet verder te kijken. Maar de classificatie is niet altijd gecorreleerd aan hoeveel energie die je tv daadwerkelijk verbruikt. Het totale energieverbruik wordt beïnvloed door de grootte en de functies van de tv en de energie-efficiëntie. Zoals je zou verwachten, hoe groter het scherm, hoe meer energie er nodig is.

Het Europese energielabel toont ook het stroomverbruik in watt en het jaarlijkse stroomverbruik in kWh op basis van een gebruik van 4 uur per dag. Dit is het belangrijkste kenmerk. Het keurmerk laat ook zien of de tv een aan/uit-knop heeft, zodat je de tv helemaal kunt uitschakelen in plaats van hem in de 'stand-by'-stand te laten staan, die een kleine hoeveelheid energie blijft verbruiken.

Als je een keuze wilt maken op basis van energieverbruik, dan geeft de onafhankelijke website voor energie-efficiëntie www.sust-it.net een lijst van meer dan 300 televisies met hun gebruikskosten en stand-by per dag en per jaar, en gebruikers kunnen sorteren op schermgrootte en type. De vergelijkingssite van de Energy Saving Trust, toont de 10 meest energie-efficiënte producten binnen verschillende grootteklassen.

De resolutierace
Terwijl tv's energiezuiniger worden, zijn fabrikanten ook in competitie om ze met een hogere resolutie te maken - waardoor ze een deel van het goede werk tenietdoen als het gaat om energieverbruik. In de afgelopen jaren zijn fabrikanten overgestapt van HD- naar Ultra HD-modellen. Als algemene regel geldt: hoe hoger de resolutie van de tv (hoe meer pixels), hoe hoger het energieverbruik. 4K-tv's - met beelden van 4000 pixels breed - verbruikten gemiddeld 33% meer energie dan hun HD-voorgangers. Nu bieden fabrikanten 8K-modellen aan - wat betekent dat het aantal pixels opnieuw is verdubbeld en dat de benodigde energie opnieuw is gestegen.

Welk scherm?
Er zijn verschillende soorten schermen. LED's zijn het energiezuinigste scherm, ze verbruiken gemiddeld ongeveer 20-30% minder energie dan een LCD van hetzelfde formaat. Plasmaschermen zijn verreweg het minst efficiënt en gebruiken bijna twee keer zoveel energie als een LCD-scherm en bijna drie keer zoveel als een LED-scherm van hetzelfde formaat. Bijvoorbeeld:

Energieverbruik (in watt) per schermdiagonaal en -type

Is het de moeite waard om je tv te vervangen door een energiezuiniger model?
Zelfs vanuit het oogpunt van CO2-uitstoot is het antwoord nee. Televisies zijn in de loop der tijd energiezuiniger geworden. Maar je zal 135 jaar* moeten wachten als je een gemiddeld efficiënte 40" tv uit 2016 zou vervangen door een gemiddeld efficiënte 40" tv uit 2019 voordat de energiebesparing in gebruik meer zou zijn dan de CO2-uitstoot van de productie (300 kg CO₂). *Deze berekening gaat uit van de energiemix in het VK in 2019.

E-waste en afvalverwerking
Elk jaar dragen afgedankte tv's bij aan de enorme hoeveelheid elektronisch afval die we produceren: 50 miljoen ton per jaar. De complexiteit van elektronische apparatuur maakt de verwijdering ingewikkeld. Toch wordt slechts 20% van deze berg gerapporteerd als correct ingezameld en gerecycled. Als ze niet gerecycled kunnen worden, worden tv's samen met andere elektronische apparatuur vaak verscheept naar het zuidelijk halfrond, met name Afrika en Azië.

Daar worden ze doorverkocht of gesorteerd door onduidelijke recycling bedrijven, waar ze kapot worden geslagen en de omhulsels worden verbrand. Hierbij komen giftige stoffen vrij, en worden kostbare onderdelen met de hand eruit gesorteerd. Werknemers op deze locaties krijgen hierdoor te maken met ernstige gezondheidsproblemen. Sommige gemeentes zamelen kleine elektrische apparaten in als onderdeel van het ophalen van huisvuil of bieden een inlever locatie. Of zoek op de website van WeCycle voor inlever locaties voor verwerking tot afval of ter reparatie voor hergebruik.

Afbeelding hieronder: Een bundel elektronische kabels en andere onderdelen van tweedehands elektrische goederen die naar Ghana worden geïmporteerd om te worden 'gerecycled'. Ze worden verbrand om het plastic eraf te smelten en de koperen bedrading terug te winnen.

Ondanks het feit dat steeds meer van ons ook op laptops, smartphones en andere apparaten kijken, neemt het tv-bezit weer toe. Gezien de kosten van een nieuwe televisie is het waard een tv-loos leven te overwegen. De laatste jaren is het koppelen van een laptop, tablet, smartphone of desktop pc aan een monitor of projector en het gebruik van een streamingdienst zoals Netflix een populaire optie geworden. Als dit betekent dat je afziet van nog een apparaat, dan is het een goede manier om de ecologische impact te verminderen. (Maar als het betekent dat elk gezinslid meerdere alternatieve apparaten moet hebben, dan is dat natuurlijk niet het geval).

Mensenrechten
De elektronica-industrie is berucht om haar slechte behandeling van de gemeenschappen en arbeiders in haar productieketens. Van de mineralen exploitatie die gewapende conflicten in de Democratische Republiek Congo (DRC) financieren tot de sweatshops die afhankelijk zijn van uitbuitende studentenarbeid. Televisiefabrikanten hebben veel minder te maken gehad met deze praktijken, dan sommige andere elektronica zoals computers en mobiele telefoons. Toch hebben ze ook te maken met veel van dezelfde uitbuitende omstandigheden.

Tv’s en conflicten
In een tv worden bijna 30 verschillende mineralen gebruikt. De winning hiervan brengt schade toe aan het land. Industriële mijnbouw beschadigt het aardoppervlak permanent en laat giftig afvalwater en grond achter. Mijnbouwgebieden worden zelden hersteld. Vijf mineralen in het bijzonder zijn in verband gebracht met ernstige mensenrechtenschendingen: kobalt (zie onze beoordeling voor batterijen) en de zogenaamde vier conflictmineralen: tin, tantaal, wolfraam en goud (bekend als 3TG: Tin, Tantalum, Tungsten and Gold).

Jarenlang hebben paramilitaire groepen gevochten om de controle over kleinschalige ambachtelijke mijnen in de DRC, waar de winning van '3TG'-mineralen plaatsvindt. Dwangarbeid en kinderarbeid komen veel voor en met het geld dat wordt verdiend, worden verder geweld, uitbuiting en corruptie gefinancierd. Werknemers in de DRC hebben er echter bij bedrijven op aangedrongen om de regio niet zomaar te verlaten, aangezien velen voor hun inkomen afhankelijk zijn van de mijnbouw. In plaats daarvan zouden bedrijven ervoor moeten zorgen dat mijnbouw van de mineralen niet worden gecontroleerd door gewapende groepen. We hebben alle elektronicafabrikanten beoordeeld op hun beleid ten aanzien van conflictmineralen en ze scoorden als volgt.

• Best: LG, Philips, Sony
• Gemiddeld: Hitachi, Toshiba
• Slechtst: Cello, Dixons Carphone (Logik), Hisense, Sharp, Panasonic, Samsung, Sainsbury's (Bush) Cello. Hisense, Dixons Carphone (Logik) en Sainsbury's (Bush) bleken helemaal geen conflictmineralen beleid te hebben).

Afbeelding hieronder: Rosa Moreno was fabrieksarbeidster in een Maquiladora, een fabriek in Reynosa, Mexico. Haar handen werden afgesneden door een metalen stanspers terwijl ze achterkanten maakte voor LG TV's. De Mexicaanse arbeidswet beperkt de aansprakelijkheid van LG tot twee jaar achterstallig loon of USD 4500 voor haar blijvende invaliditeit. Maar ze weigerde deze betaling. Ook al is het niet duidelijk of er een manier is om een betere regeling te krijgen via het rechtssysteem onder NAFTA, toch houdt ze vol. Ze moet rondkomen van het Mexicaanse overheidsequivalent van invaliditeit, ongeveer $ 230 per maand. Er was geen vakbond. Sommige kerkgroepen helpen haar een beetje met eten en wat geld.

Vertaald op 28 februari 2025

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association. 

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.