Duurzame zoekmachines vergelijken. Ontdek de best scorende producten.

Zoekmachines zorgen ervoor dat je makkelijk informatie kunt vinden in de miljarden webpagina’s op het internet. Google is veruit de grootste zoekmachine, met een marktaandeel van ongeveer 90% van alle zoekopdrachten wereldwijd. ‘Googelen’ is niet voor niets het synoniem voor ‘iets opzoeken op het internet’. Google is eigendom van Alphabet, dat ook andere producten heeft (YouTube, datacentra, etc.) maar nog steeds het meest verdient aan advertenties in de zoekmachine. Bing, de naaste concurrent, is van Microsoft en heeft een marktaandeel van 5%. Een andere (iets) grotere speler is Yahoo (1,5%). De andere zoekmachines die we hier bespreken hebben relatief zeer weinig gebruikers.
De meeste zoekmachinebedrijven zijn gevestigd in de Verenigde Staten. Uitzonderingen zijn Qwant (Frankrijk), Startpage (Nederland), Ecosia (Duitsland) en Mojeek (Verenigd Koninkrijk).

Zoekindexen
Zoekmachines werken met een index, die opgebouwd is met behulp van webcrawlers die automatisch informatie opslaan van de websites die ze tegenkomen. Je zoektermen worden vervolgens opgezocht in die index. De resultaten worden gerangschikt met algoritmes, waarbij hoger gerangschikte websites hoger op je resultatenpagina verschijnen. Het creëren van een index voor het internet is een gigantische en complexe taak. Daarom gebruiken de meeste zoekmachinebedrijven de indexen van Google of Microsoft. Ze betalen hiervoor. Dit betekent dat zelfs als je ervoor hebt gekozen om Big Tech te vermijden, je het toch gebruikt. Brave en Mojeek hebben hun eigen indexen ontwikkeld. Ecosia en Qwant werken samen om een Europese index te bouwen. DuckDuckGo werkt ook aan een eigen index.

Algoritmes
De algoritmes die de bedrijven gebruiken om zoekresultaten te rangschikken zijn complex en niet erg transparant. Google gebruikt bijvoorbeeld meer dan 200 criteria, maar publiceert hier niet over. Dit gebrek aan transparantie betekent dat we niet weten welke resultaten worden uitgesloten, of waarom we bepaalde zoekresultaten te zien krijgen.

AI-samenvattingen
De laatste jaren staan er boven de zoekresultaten steeds vaker AI-samenvattingen, die pretenderen antwoord te geven op je zoekvraag. Deze samenvattingen zijn echter vaak onnauwkeurig en gebruiken veel meer water en energie dan traditionele zoekopdrachten. Ze betekenen ook dat veel minder mensen doorklikken naar websites, wat de inkomsten van de makers van deze sites kan bedreigen. De volgende zoekmachines hebben nog geen AI-samenvattingen: Dogpile, 1.org en Startpage (alle drie eigendom van System1). Kagi en Mojeek geven ze alleen als je er expliciet om vraagt. Yahoo gaat ze binnenkort vertonen. Je kunt ze uitzetten bij Brave, DuckDuckGo, Ecosia en Qwant. Google maakt dat niet mogelijk, al kun je er onderuit door achter elke zoekopdracht “-ai” in de zoekbalk te zetten. Bij Bing krijg je ze altijd.

Bias en censuur
Zoekmachines kunnen bestaande sociaal-maatschappelijke vooroordelen weerspiegelen en zelfs versterken. Dit wordt bias genoemd. Zoeken naar gevoelige onderwerpen – zoals politiek, ras of religie – legt de vooroordelen van zoekmachines bloot, zoals Safiya Umoja Noble betoogt in haar boek Algorithms of Oppression (2018). De resultaten van zoekopdrachten naar dergelijke onderwerpen hangen sterk af van de zoekmachine die je gebruikt. Ook de automatische aanvulling van wat je typt in de zoekbalk kan voor bias zorgen. Gebruik bij mogelijk controversiële zoekvragen daarom meerdere zoekmachines en neutrale zoektermen en kijk verder dan de eerste pagina met zoekresultaten.
Zoekmachines worden ook regelmatig in verband gebracht met censuur. Bing staat bijvoorbeeld bekend om strenge beperkingen op termen als ‘mensenrechten’ en ‘Dalai Lama’ in China en gaat zelfs verder dan Baidu, de Chinese zoekmachine. Zowel Google als Microsoft worden bekritiseerd vanwege hun samenwerking met overheden wereldwijd. Google heeft bijvoorbeeld samengewerkt met 150 landen om content te verwijderen. Rusland was verantwoordelijk voor 60% van de verwijderingsverzoeken. Dit laat zien dat zoekmachines zelden neutraal zijn en makkelijk kunnen worden ingezet als instrumenten van staatscontrole.

Advertenties als verdienmodel
Bijna alle hier besproken zoekmachines tonen advertenties bovenaan de resultatenpagina en soms ook verder naar beneden. Kagi is de uitzondering, omdat je daarvoor een abonnement moet afsluiten. Google, Bing en Yahoo stellen gebruikersprofielen samen om zo gepersonaliseerde advertenties te tonen. Zo’n profiel wordt samengesteld met gegevens die worden verzameld over de online-activiteiten van de gebruiker. Uit het privacybeleid van Dogpile en 1.org blijkt dat zij ook gepersonaliseerde advertenties kunnen tonen. Brave, DuckDuckGo, Ecosia, Mojeek, Startpage en Qwant tonen contextuele advertenties gebaseerd op de zoektermen die de gebruiker invoert. Bij Brave kun je een abonnement afsluiten waardoor je geen advertenties meer te zien krijgt, terwijl Mojeek claimt dat haar belangrijkste inkomstenbron het verkopen van haar zoekdienst aan andere websites is. De advertenties van Ecosia komen van Microsoft, maar het bedrijf verdient er alleen aan als de gebruiker erop klikt.

Advertenties vermijden
Je kunt advertenties verwijderen door adblockers te installeren zoals AdBlock Plus, Ghostery, Privacy Badger en UBlock Origin. Je kunt die ook uitzetten als je een organisatie wilt steunen door toe te staan dat je wel advertenties krijgt voorgeschoteld, zodat de organisatie daar wat mee kan verdienen.

We beoordelen bedrijven op diverse privacyaspecten (o.a. gepersonaliseerde advertenties, gebruik van gegevens voor AI en het combineren van gegevens met behulp van je gebruikersaccount). Voor zoekmachines kijken we specifiek naar de opslag van je zoekgeschiedenis. Brave, DuckDuckGo, Kagi en Mojeek scoren goed. DuckDuckGo, Kagi en Mojeek bewaren je zoekgeschiedenis niet en gebruiken geen gepersonaliseerde marketing. Brave heeft wel gerichte marketing maar ook goede privacyfuncties in zijn browser. De middengroep omvat Ecosia, Startpage en Qwant. Startpage gebruikt gerichte marketing, Qwant personaliseert zijn zoekresultaten, Ecosia bewaart gebruikersgegevens en biedt gepersonaliseerde zoekresultaten. De achterhoede wordt gevormd door Yahoo, 1.org, Dogpile, Bing (Microsoft) en Google. De laatste twee krijgen 0 punten. Volgens Mojeek is haar zoekmachine de eerste in de wereld die een trackingvrij privacybeleid heeft.

Klimaat
Elke keer als we een zoekopdracht geven in een browser, kost dit energie omdat we een datacenter aan het werk zetten en gegevens verzonden moeten worden. Datacenters en datatransmissie zijn naar schatting verantwoordelijk voor 1% van de energiegerelateerde broeikasgasemissies. De bedrijven achter de zoekmachines rapporteren slecht over hun klimaatinspanningen en lijken ook weinig te ondernemen op dit gebied. Google en Microsoft krijgen 0 punten omdat hun emissies de afgelopen vijf jaar zijn gestegen. Ecosia (een Duits bedrijf) krijgt de hoogste score (7.0) omdat het zich volledig richt op het bieden van een koolstofarm alternatief: het heeft eigen zonneparken en produceert twee keer zoveel duurzame energie dan nodig voor het verwerken van de zoekopdrachten. Verder doneert het alle winst aan milieubewegingen, vooral om bomen te planten. Het bedrijf rapporteert echter slecht over haar emissies. Mojeek scoort 5.0 omdat het wel rapporteert over klimaatinspanningen en een datacenter gebruikt dat 100% duurzame energie levert. De kleinere zoekmachines scoren 4.0, vooral vanwege hun geringe omvang.

Minder zoeken, minder uitstoot
Elke zoekopdracht gebruikt energie en vaak geef je ook je persoonlijke gegevens prijs. Probeer dus minder te zoeken, bijvoorbeeld door rechtstreeks naar webpagina’s te gaan die in je favorieten zijn opgeslagen. Of gebruik dashboards of startpagina's waar je websites kunt groeperen onder verschillende categorieën zoals financiën, winkelen of entertainment. Er zijn verschillende gratis opties beschikbaar en zodra je je eigen dashboard hebt gemaakt, kun je het eventueel als je startpagina instellen. Je kunt ook ouderwets analoog zoeken, bijvoorbeeld in de bibliotheek of een deskundige raadplegen.

Gebruik voor militaire doeleinden
Vanuit onze nieuwe beoordeling van de manier waarop bedrijven en legers samenwerken krijgen Google en Microsoft de laagste score (0). Beide bedrijven hebben contracten ter waarde van miljarden dollars afgesloten met het Amerikaanse Ministerie van Defensie. De overige bedrijven gebruiken de zoekindex van een van beide en hebben dus indirecte militaire banden. Zij scoren 6.0. Mojeek krijgt als enige een score van 8.0. Geen 10, omdat het dergelijke banden weliswaar niet heeft, maar ook geen beleid heeft dat dit expliciet uitsluit.

Belastingmoraal
Slechts drie bedrijven krijgen de maximale score op dit terrein: Ecosia, Mojeek en Qwant. De rest scoort 0. Google, Microsoft en de eigenaar van Yahoo hebben dochterondernemingen in belastingparadijzen. Brave, DuckDuckGo, Kagi en System1 zijn allemaal gevestigd in de belastingvriendelijke staat Delaware.

Banden met regimes die misdaden tegen de menselijkheid plegen
Google en Microsoft krijgen een score van 0 in deze categorie vanwege hun banden met de Israëlische regering en het verlenen van diensten aan het Israëlische leger. System1 (Dogpile, 1.org, Startpage) scoort 5.0 omdat het in Israël actief is; de eigenaar van Yahoo scoort 6.0 vanwege banden met een Israëlisch financiële maatschappij. De bedrijven die afhankelijk zijn van Google en Microsoft voor hun zoekindex of browser kregen een score van 7.0. Mojeek, dat geen banden heeft met Israël, scoort 8.0.
De BDS-beweging roept op tot boycots van Google en Microsoft vanwege hun banden met de Israëlische regering en de strijd die in Gaza aan de gang is.

Als de meeste zoekmachines de index van Google of Bing gebruiken, is het dan de moeite waard om te wisselen? Wij vinden van wel omdat iedereen die dit doet het monopolie van Big Tech een klein beetje aantast en omdat alle kleinere zoekmachines veel beter scoren op privacy. Zoekmachines met eigen indexen (Mojeek en Brave) kunnen mogelijk minder relevante resultaten laten zien. Deze kunnen echter nog steeds nuttig zijn, je privacy is gewaarborgd en je krijgt geen gepersonaliseerde advertenties.
Alle webbrowsers (Chrome, Edge, Firefox, etc.) hebben een standaard zoekmachine, in de meeste gevallen Google of Bing. Dit betekent dat we deze zoekmachines vaak onbewust gebruiken, vooral op onze smartphones. In de instellingen van je browser, kun je de standaard zoekmachine wijzigen naar een beter alternatief. De meeste browsers bieden daarvoor een lijst, maar je kunt er ook zelf een instellen.

Vertaald op 21-10-2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.