Videoconferentiesoftware

We beoordelen de ethische prestaties van 21 bedrijven die videoconferentiesoftware aanbieden, voor zowel zakelijk als sociaal gebruik. We letten daarbij niet alleen op hun ethische praktijken, maar ook op gebruiksgemak, op de functies die ze aanbieden en op hun prestaties in verschillende settings. Onze conclusie is dat videogesprekken waarbij een groot aantal deelnemers betrokken is of waarbij de internetverbinding traag is, minder gebaat zijn bij alternatieve opties. Voor die gesprekken kun je beter de standaardopties benutten. Het is raadzaam om een platform eerst te testen voordat je het gaat inzetten voor een belangrijke vergadering of een evenement.

Tijdens de coronapandemie namen miljoenen mensen hun toevlucht tot de technologie om verbonden te kunnen blijven met de rest van de wereld. Gevolg was dat de markt voor videoconferenties zo ongeveer ontplofte. Zoom lijkt als grootste winnaar uit de bus te zijn gekomen. Dit in Silicon Valley gevestigde platform kwam al vroeg als eerste keus naar voren bij zowel bedrijven als consumenten, met een explosieve stijging van de aandelenkoers tot gevolg, evenals een enorme groei van het aantal gebruikers.

Het succes van Zoom ontregelde de markt behoorlijk. Normaliter werden webgebaseerde diensten gedomineerd door enkele megabedrijven. Google, Facebook en Microsoft hebben dan ook allemaal een inhaalslag gemaakt en nieuwe merken, functies en prijzen voor hun videobel-apps gelanceerd in hun strijd om een positie.

Ook elders probeerden grote bedrijven en investeerders hun graantje mee te pikken. Er kwamen twee grote overnames tot stand: videoplatform BlueJeans werd overgenomen door de Amerikaanse telecommunicatiegigant Verizon, en de private equity-groep Marlin Equity Partners orkestreerde de fusie van Lifesize en Serenova. Het ziet er naar uit dat de markt zal blijven groeien en dat werken op afstand populair zal blijven, ook nu de coronapandemie al jaren voorbij is.

Videoconferentieplatforms en -software vallen uiteen in twee categorieën, afhankelijk van de vraag of ze zijn ontworpen voor zakelijk of persoonlijk gebruik. Zakelijke platforms, bedoeld voor vergaderingen op de werkplek, zoals BlueJeans, Lifesize en Webex, bevatten functies als het delen van het scherm, planning, en de mogelijkheid om via een telefoonlijn in te bellen. Ze bieden gedifferentieerde prijsopties, en meestal ook een gratis versie, die dan wel restricties oplegt aan de duur van de vergadering of aan het aantal deelnemers.

Videochatplatforms zoals Facebook Messenger zijn consumentgericht, en meestal gratis. Ze kunnen functies bevatten zoals videofilters en - effecten, of ingebouwde games. Microsoft en Google hebben geprobeerd om beide markten aan te boren door verschillende producten aan te bieden. Beide zijn nu een aantal versies verder, maar momenteel zijn Microsoft Teams en Google Meet gericht op zakelijke gebruikers, terwijl Microsoft's Skype en Google's Duo en Hangouts gericht zijn op consumenten. In onze beoordeling hebben we platforms voor beide categorieën opgenomen, zodat gebruikers de software kunnen kiezen die ze nodig hebben.

1. Wapens en militaire ondersteuning
Apple, Cisco, Microsoft, Google, Verizon en Amazon kregen allemaal een slechte beoordeling in de categorie 'Wapens en militaire leveringen'. Deze Amerikaanse techbedrijven ontwikkelden en leverden namelijk software, hardware en cloud computingoplossingen voor militaire instanties in de VS.

2. Belastingstrategieën
Elf bedrijven krijgen de slechtste beoordeling omdat ze waarschijnlijk belasting ontduiken: Microsoft, Google, Facebook, Apple, Amazon, Slack, Zoom, LogMeIn, 8x8 en Verizon.

3. Politieke activiteiten
De grote techbedrijven zijn sterk gebaat bij het pushen van een vrijemarktideologie. Ze krijgen een slechte beoordeling omdat ze geld geven aan vrijemarkt denktanks die hun best doen om klimaatverandering te bagatelliseren, en ook omdat ze nauw betrokken zijn bij lobbygroepen voor vrijhandel zoals het World Economic Forum.

4. Milieuvervuiling
Google, Microsoft, Amazon, Apple en Cisco kregen een slechte beoordeling in de categorie 'klimaat', ten eerste vanwege hun samenwerking met fossiele brandstofbedrijven, en ten tweede omdat Greenpeace hun klimaatbeleid heeft bekritiseerd.

5. Buitensporige beloningen
Google, Microsoft, facebook, Apple, Amazon, Slack, Zoom, Cisco, LogMeIn, 8x8 en Verizon kregen allemaal een slechtere beoordeling omdat ze hun senior medewerkers meer dan 1,2 miljoen euro per jaar betaalden.

6. Gezichtsherkenning
Zeven bedrijven kregen een slechte beoordeling in de categorie 'Mensenrechten' vanwege hun betrokkenheid bij de ontwikkeling van gezichtsherkenningstechnologie: Apple, Amazon, Cisco, CyberLink, Facebook, Google en Microsoft. Deze technologie is niet genoeg gereguleerd en vormt een grote bedreiging voor de burgerlijke vrijheid, als het bijvoorbeeld wordt ingezet voor bewakingsdoeleinden.

De meeste videoconferenties worden in de cloud gehost. Dit betekent dat de videogesprekken verlopen via datacenters, buiten controle van de gebruikers om. Dit kan vanuit privacy-oogpunt onwenselijk zijn, want je weet nooit of informatie onderschept wordt. Overigens kan dit worden ondervangen door versleuteling, zie hieronder.

Een alternatief voor het voeren van cloud-gehoste videogesprekken is self-hosting. Hierbij houden klanten controle over hun verbinding door een server te gebruiken, bijvoorbeeld een kantoorserver. Er kan ook een privéserverruimte geleased worden van een externe provider. Dit heeft duidelijke voordelen op het gebied van privacy en biedt kansen voor een 'groene hosting'-provider, die een infrastructuur aan kan bieden die wordt aangestuurd door hernieuwbare energie.

Het zelf hosten van videoconferenties vergt echter een zodanige infrastructuur en technische kennis, dat het voor gewone gebruikers vrij lastig wordt om er gebruik van te maken. Sommige platforms, zoals Jami en Kopano, omzeilen de noodzaak van een server door een gedistribueerd peer-to-peer-systeem te gebruiken. Op deze manier kunnen gegevens van videogesprekken rechtstreeks tussen gebruikers worden verzonden.

Er zijn goede redenen om Amazon te boycotten, niet alleen omdat het op een agressieve manier belasting ontduikt, maar ook omdat het sterk bekritiseerd wordt voor de manier waarop het omgaat met de rechten van zijn werknemers.

Amazon heeft z'n eigen videoconferentieplatfom, Chime. Dat staat helemaal onderaan in onze beoordeling. Concurrentie op het gebied van samenwerkingsplatforms heeft ertoe geleid dat Amazon een partnerschap is aangegaan met Slack. Slack is een berichtentool voor op de werkplek, waarmee je berichten en bestanden kunt versturen. Het heeft Chime geïntegreerd in zijn apps.

Het is goed te doen om het gebruik van Chime en de betaalde versie van Slack te vermijden, maar het omzeilen van Amazon bij videogesprekken is een stuk moeilijker. Amazon Web Services (AWS) is namelijk 's werelds grootste cloudhostingprovider en wordt door veel andere bedrijven gebruikt om hun platforms te hosten.

De volgende platforms gebruikten of gebruiken AWS als onderdeel van hun cloudinfrastructuur: Slack, Zoom, Webex, GoToMeeting, BlueJeans, LifeSize en Cyberlink U. Dit is echter geen volledige lijst, aangezien bedrijven hun informatie op dit punt vaak niet openbaar maken.

Helaas beschikken we op dit punt niet over actuele onderzoeksbevindingen. Er is één peer-reviewed onderzoek uit 2014 voorhanden, dat videogesprekken met elkaar vergeleek. Dit onderzoek kwam met de volgende conclusie: 'Hoewel de kosten van deze vergadervormen afhangen van vele factoren zoals de te overbruggen afstand, de duur van de vergadering en de gebruikte technologieën, concluderen we dat videoconferenties hoogstens 7% van de CO2-uitstoot van een persoonlijke bespreking in beslag nemen.'

Het is niet zo moeilijk om een ruwe actuele schatting te maken op grond van meer recente cijfers over de gemiddelde energie-intensiteit voor internet:

• Videogesprekken verbruiken 250 MB tot 1,3 GB aan data per deelnemer per uur, afhankelijk van de kwaliteit.
• De meest betrouwbare schatting van de energie-intensiteit van internet kwam in 2015 uit op een gemiddelde van 0,06 kWh per GB. Als we ervan uitgaan dat deze iedere twee jaar blijft halveren, zou deze nu ongeveer uitkomen op 0,015 kWh/GB.
• de CO2-emissie van het Nederlandse elektriciteitsnet bedroeg in 2023 0,377kgCO2/kWh.

We verbruiken dus ongeveer 1-6 gram CO₂ per uur aan videogesprekken. Dat heb je ook al uitgestoten als je slechts een paar meter in je auto hebt gereden. Kortom: een videogesprek is vele malen beter voor het milieu dan een life bespreking waarbij je kilometers in de auto moet afleggen!

De prestaties van Zoom op het gebied van beveiliging en privacy zijn onder zware kritiek komen te liggen. In 2020 kwamen meer dan een dozijn ernstige problemen aan hte licht. Eén daarvan was het fenomeen dat bekend staat als 'Zoombombing'. Daarbij dringen ongenode gebruikers een online bijeenkomst binnen om vervolgens rare dingen te schreeuwen, zoals racistische beledigingen.

In juni 2020 gaf Zoom toe dat het de accounts van mensenrechtenactivisten had opgeschort naar aanleiding van klachten van de Chinese regering. Zoom verdedigde zijn handelwijze door te zeggen dat het aan de lokale wetgeving voldeed. Maar ondertussen werkte het mee aan censuur.

Een ander kritiekpunt op Zoom betreft beveiligingsfouten in de desktopsoftware, waardoor hackers malware konden verspreiden. Ook het privacybeleid van Zoom is onder vuur komen te liggen: Zoom zou persoonlijke gegevens van gebruikers delen met externe adverteerders. Het bedrijf beloofde de problemen op te lossen. Maar desondanks duiken er steeds nieuwe problemen op.

Dat Zoom zoveel negatieve pers heeft gekregen, heeft natuurlijk ook te maken met het ongekende succes ervan. En Zoom is niet de enige. Ook bij Microsoft's Skype en Teams, Google's Duo en Meet, en Cosco's Webex kwamen oneffenheden aan het licht. Een onderzoek van Consumer Reports meldde: 'Deze drie bedrijven kunnen gegevens verzamelen terwijl u deelneemt aaan een videoconferentie. Deze gegevens combineren ze met informatie van datamakelaars en andere bronnen zodat ze consumentprofielen aan kunnen kunnen maken. Mogelijk gebruiken ze de video's ook voor andere doeleinden zoals het testen van gezichtsherkenningssystemen.'

Versleuteling
De meest ernstige kritiek op Zoom is misschien wel dat het klanten misleidt over zijn versleuteling. Zoom beweerde altijd gebruik te maken van 'end-to-end-encryptie' - wat inhoudt dat alleen de mensen die deelnemen aan de bespreking toegang hebben tot de inhoud van de vergadering -, maar ze moesten toegeven dat de eigen servers in werkelijkheid wel degelijk toegang hadden tot deze inhoud.

Zoom heeft daarna aangekondigd echte end-to-end-encryptie uit te rollen voor zijn betalende gebruikers. Voor gratis gebruikers ligt het dus anders. Volgens Zoom moeten wetshandhavinginstanties zoals de FBI de mogelijkheid hebben en houden om toegang te krijgen tot oproepen via gratis accounts.

End-to-end-versleuteling wordt aangeboden op de volgende platforms (in sommige gevallen is dit standaard ingeschakeld; in andere gevallen moet het door de gebruiker zelf worden ingesteld): Jitsi, Kopano Meet, Whereby, BlueJeans, Lifesize, CyberLink U, Cisco Webex, Skype, MS Teams, Hangouts, Duo, WhatsApp, en Facebook Messenger.

Gezichtsherkenning
Bewakingssystemen die gebruik maken van gezichtsherkenningstechnologie worden over de hele wereld steeds vaker gebruikt, zowel voor de particuliere beveiliging als voor rechtshandhaving door de staat. Neem nou China, daar bestaat een uitgebreid netwerk van camera's met gezichtsherkenning. Zo kunnen ze bijvoorbeeld onderdrukkend optreden tegen etnische Oeigoeren, een moslim-minderheid in de regio Xinjang. Een andere zorgelijke kant van deze technologie is dat ze niet altijd even nauwkeurig is. Dat zorgt ervoor dat mensen van bepaalde etnische groepen verkeerd geïdentificeerd worden.

In 2019 werd Microsoft ervan beschuldigd een surveillanceprogramma van de Israëlische overheid op de westelijke Jordaanoever mogelijk te maken, en wel door zijn investering in gezichtsherkenningsbedrijf AnyVision. In reactie daarop citeerde Microsoft een onafhankelijk rapport waarin dit werd ontkracht, maar toch kondigde Microsoft aan dat het zich los zou maken van AnyVision en dat het met alle andere investeringen in gezichtsherkenning van derden zou stoppen. Microsoft ontwikkelt zelf nog steeds gezichtsherkenning, maar het heeft verklaard dat het de technologie ervan nooit zal verkopen voor surveillance-doeleinden.

Amazon kondigde in 2020 aan dat het zou stoppen met de levering van (racistisch) bevooroordeelde gezichtsherkenning aan de Amerikaanse politie. Facebook en Google zijn ook onderwerp van discussie geworden op dit punt. Facebook betaalde een paar jaar geleden een schikking van 550 miljoen dollar nadat gebleken was dat zijn instrument van gezichtsherkenning in strijd was met de privacywetten van de Amerikaanse staat Illinois. Google kreeg kritiek voor het gebruik van misleidende methoden om gegevens van publieke personen te verzamelen om zijn eigen gezichtsherkenning te kunnen verbeteren. Ze verleidden mensen met cadeaubonnen van 5 dollar om gezichtsscans van hen te kunnen maken.

Cisco gebruikt gezichtsherkenning in zijn WebEx videoconferentiesoftware, en wel 'om naamlabels te kunnen maken in een vergadering'. Het bedrijf beweert dat deze functie door de gebruikers zelf moeten worden ingeschakeld en dat de gebruikers dus 'volledige controle hebben' over de gezichtsherkenningsgegevens. Een ander bedrijf dat gezichtsherkenning ontwikkelt is Apple. Diens Face ID-functie stelt gebruikers in staat om hun iPhone te ontgrendelen via een gezichtsscan. Tenslotte noemt CyberLink zichzelf 'een wereldleider op het gebied van gezichtsherkenning en gezichtskenmerken technologie'.

Wij zijn van oordeel dat gezichtsherkenningstechnologie onvoldoende wordt gereguleerd en dat het een reële bedreiging vormt voor de mensenrechten. Daarbij vergeleken vallen de voordelen voor de consument in het niet. Daarom gaven we alle bedrijven die betrokken zijn bij deze technologie een halve punt minder in de categorie 'Mensenrechten'.

Open-source software is gebouwd op een broncode die voor iedereen beschikbaar is om te bekijken, aan te passen en te verbeteren, dit in tegenstelling tot closed-source software, ook wel propriëtaire software genoemd. Deze software is particulier eigendom. Dit betekent dat de broncode ervan intellectueel eigendom is van het bedrijf dat deze software heeft ontwikkeld, gebruikers kunnen die niet of slechts beperkt bekijken c.q. wijzigen.

Open-source software wordt vaak door groepen programmeurs ontwikkeld en het wordt beheerd door non-profitorganisaties. Voorstanders roemen de praktische voordelen ervan: als je een groot aantal gebruikers hebt, wordt de code steeds sterker, omdat fouten en bugs heel snel worden opgemerkt. Bovendien kan het aangepast worden aan specifieke  gebruiksgevallen.

Het wordt ook gepromoot door degenen die het belang van privacy benadrukken. Ontwikkelaars van closed-source software moeten vaak methodes ontwikkelen om beveiligingscontroles (die 'backdoors' worden genoemd) te omzeilen, zodat justitie en politie de gebruikers kunnen controleren.

Het is waar: open-source is inherent transparanter, omdat iedereen de onderliggende code kan bekijken waaruit de software is opgebouwd. Omdat deze software vrij wordt verspreid, is bovendien zelden het openbaar maken van persoonlijke informatie vereist met het doel die te kunnen downloaden en openen.

In onze lijst hebben we twee open-source platforms opgenomen die privacy vooropstellen en aanmelding niet verplicht stellen: Jitsi en Jami. Kopano Meet is ook gebouwd op een open-source code en heeft een gelaagd prijsmodel.

Vertaald op 13 januari 2025
Bijgewerkt op 10 januari 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.