Tablets en e-readers

De eerste smartphone, de ‘Simon’ van IBM, werd in 1994 gelanceerd. Het duurde 18 jaar voordat Fairphone met een duurzame telefoon kwam. Moeten consumenten even lang wachten voordat er een duurzame tablet op de markt komt? Als je Apples iPad uit 2010 als de eerste tablet ziet, kunnen we tot 2028 op een ‘eerlijke’ tablet wachten.
Op dit moment kunnen consumenten niet anders dan proberen onderscheid te maken tussen een aantal problematische merken. We bespreken daarom 2-in-1 laptops en tablets van de belangrijkste fabrikanten.
De milieu- en andere problemen die tablets oproepen lijken op die van mobiele telefoons en laptops, waarvan de productie vaak gepaard gaat met gebruik van conflictmineralen en giftige stoffen en slechte werkomstandigheden. Naast ethische kwesties die verband houden met de productie, bespreken we ook de invloed van tablets op de ontwikkeling van kinderen.

De populairste merken
Van alle mensen die een tablet hebben, heeft 39% een iPad. Dit percentage stijgt naar 44% voor dertigers en 54% voor twintigers. De helft van alle tabletbezitters gebruiken thuis liever hun smartphone, en dat percentage loopt op tot 72% voor dertigers. Babyboomers hebben vaker een tablet en geven daar thuis de voorkeur aan boven hun smartphone.
Ondanks de steeds krachtigere mobiele telefoons, blijven tablets aantrekkelijk voor een bepaald publiek. Ze worden voornamelijk gebruikt voor mediaconsumptie en gaming. De tabletmarkt in Nederland wordt gedomineerd door Apple en Samsung, die samen een marktaandeel hebben van bijna 90%.

Alle tablets bevatten de conflictmineralen tin, tantaal, wolfraam en goud, die grotendeels worden gevonden in de Democratische Republiek Congo (DRC) en de landen daaromheen. De winst uit de verkoop van deze mineralen draagt significant bij aan de financiering van de gewapende conflicten die deze regio sinds de jaren 90 teisteren.
Daarnaast is ook de winning van andere mineralen problematisch vanuit milieu- en mensenrechtenaspecten. Onder andere lithium, nikkel en kobalt worden ook in verband gebracht met gewapende conflicten en milieuvervuiling.
Wij verwachten van alle bedrijven dat ze een goed beleid voeren op dit gebied, bijvoorbeeld dat ze in conflictgebieden blijven en daar verantwoord de werkgelegenheid op peil houden. We verwachten ook dat ze actief opkomen voor werknemersrechten en het milieu en niet alleen verwijzen naar OESO richtlijnen. Bedrijven die ook beleid hebben op het gebied van andere probleemmineralen en die mineralen recyclen krijgen extra punten.
ASUS en HP krijgen de hoogste score voor conflictmineralen (8.0), HONOR de laagste (0).

Bij het bepalen van de score op deze categorie, kijken we naar repareerbaarheid en levensduur en het percentage hergebruikte materialen in het product.

Repareerbaarheid
HP scoort het hoogst op repareerbaarheid. Drie van de nieuwste tablets van dit merk krijgen een 9 van iFixit. We raden HP echter af (zie boven).
Er is sinds kort een nieuw EU energielabel voor tablets. Dit omvat nu een repareerbaarheidscore waarmee wordt aangegeven of en hoe makkelijk bepaalde belangrijke componenten zoals het scherm en de accu te vervangen zijn, de beschikbaarheid van speciaal gereedschap en andere informatie. Deze score staat op het EU energielabel naast andere productinformatie zoals accuduur en bestendigheid tegen water, stof en vallen. Geen enkel tablet scoort hoger dan E (de laagste score op de schaal) op repareerbaarheid.

TCO-gecertificeerde tablets
TCO Certified is een organisatie die de duurzaamheid van IT-producten onderzoekt. Om het TCO-label te krijgen, moet een product aan talloze criteria voldoen met betrekking tot ontwerp en productie, werknemersrechten, conflictmineralen, giftige stoffen, gezondheid van de gebruiker, veiligheid, robuustheid en hergebruik. Sommige tablets van ASUS, Dell en Microsoft hebben dit keurmerk.

Binnen deze categorie onderzoeken we in welke mate bedrijven werknemersrechten beschermen. We letten daarbij op meldingen van slechte praktijken door gerenommeerde bronnen, zoals ngo’s. Het merendeel van de fabrikanten van tablets krijgen de slechtste score (0) op dit gebied. Doro krijgt de hoogste score, maar die is niet hoger dan 4.0.

Dwangarbeid door studenten
Students and Scholars Against Corporate Misbehaviour (SACOM), een organisatie gevestigd in Hongkong, rapporteerde in 2017 dat Chinese studenten gedwongen werden om ‘stages’ te volgen bij grote leveranciers van techbedrijven. Ze moesten 12 uur per dag werken, soms ‘s nachts, zonder de gebruikelijke bescherming die reguliere werknemers genieten. Ongeveer de helft van de werknemers in de Chongping-fabriek van Quanta Computer waren dergelijke ‘stagiairs’. Het rapport noemde Apple, Acer, HP en Sony als klanten van Quanta. Een student (18) zei dat ze gedwongen werden dit te doen. ‘Elk semester worden nieuwe studenten gerekruteerd, maar onze campus is klein. Als er niet genoeg ruimte is in de klaslokalen of slaapzalen, dwingen ze ouderejaars om stage te lopen zodat nieuwe studenten in onze slaapzalen kunnen verblijven.’
Een 16-jarige stagiair zei: ‘Als we weigerden zouden we onze diploma’s niet krijgen. Ook zouden onze voedsel- en woonkosten niet langer vergoed worden.’
Apple werd bekritiseerd in een rapport uit 2024, waarin werd beweerd dat er sprake was van schendingen van de werknemersrechten door het zogenaamde slaapzaalarbeidsregime van Foxconn in haar fabriek in India. Foxconn is een Taiwanees bedrijf dat al heel lang producten maakt voor Apple. Het slaapzaalarbeidsregime is een model dat in de jaren tachtig en negentig wijdverbreid raakte. Werknemers (vaak migranten of interne migranten) worden gehuisvest in hostels waar ze minimale vrijheid hebben. Deze praktijk, afkomstig uit China, stelt bedrijven in staat om ‘op afroep’ over arbeidskrachten te beschikken en de werkdagen te verlengen wanneer dat nodig is om aan de vraag naar producten te voldoen.

We beoordelen alle bedrijven op de mate waarin ze belasting ontwijken. Helaas scoort de overgrote meerderheid zeer slecht, omdat ze op het moment van beoordelen twee of meer ‘hoog-risico’ dochterondernemingen hadden in rechtsgebieden die als belastingparadijzen worden beschouwd. Slechts twee bedrijven scoorden hoger dan 0: HONOR haalde net 2.0, terwijl HMD 6.0 scoort.

Als je al een tablet hebt, raden wij je af een aparte e-reader te kopen. Er is genoeg software beschikbaar voor zowel Apple als Android waarmee je e-boeken op een tablet kunt lezen. Maar als je geen tablet hebt, kun je een e-reader overwegen, vanwege de volgende redenen:

• Ze zijn vaak lichter zijn dan een tablet of boek, en kunnen honderden boeken bevatten.
• De meeste e-readers hebben een E-Ink scherm dat erg lijkt op papier en dat voor de ogen rustiger is dan het lcd-scherm van een telefoon of tablet. Het blauwe licht van een lcd-scherm zorgt ervoor dat je moeilijker in slaap komt. E-readers hebben dit niet en zijn dus beter zijn om ’s avonds laat mee te lezen.
• E-Ink schermen hebben geen last van fel zonlicht, dat reflecties kan geven op de schermen van andere mobiele apparaten.
• De meeste e-readers zijn ongeveer 15 cm groot en wegen ongeveer 200 g; een ideaal formaat en gewicht om ze langdurig comfortabel vast te houden en mee te nemen.
• De accuduur van e-readers is veel beter dan van telefoons en tablets.
  
  

Echt boek of e-boek?
De omzet van digitale boekenplatformen in Nederland stijgt flink, terwijl de verkoop van ‘gewone’ boeken achterblijft. Hoewel er voor e-boeken geen enorme hoeveelheden papier hoeven te worden gebruikt, is het niet zo dat ze beter zijn op het gebied van duurzaamheid. De productie van e-readers is net zo problematisch als van andere elektronische apparaten (zie boven). Om nog maar te zwijgen van het feit dat deze markt wordt gedomineerd door Amazon, een onderneming waarvan de slechte belastingmoraal en schendingen van de werknemersrechten maar al te bekend zijn.

Alternatieven voor Amazon
Boeken voor Kindle e-readers zijn alleen verkrijgbaar bij de online boekwinkel van Amazon. Andere e-readers kunnen vaak ook overweg met e-boeken van andere aanbieders. Wij raden je aan tweedehands boeken te kopen bij onafhankelijke boekhandels. Maar als e-boeken je voorkeur hebben, kun je een tweedehands of refurbished e-reader kopen of e-boeken lezen op de tablet die je al hebt.

E-readers en bibliotheken
Luisterboeken en e-boeken kun je – vaak ook gratis – lenen van de openbare bibliotheek.

Kinderen zijn dol op tablets; we hebben ons waarschijnlijk allemaal wel eens verbaasd toen een peuter een tablet met meer zelfvertrouwen en vaardigheid oppakte dan de meeste volwassenen.
Tablets zijn vooral populair bij jongere kinderen, terwijl de overstap naar mobiele telefoons meestal rond de tienerjaren plaatsvindt.
De toename van deze apparaten heeft ertoe geleid dat veel ouders zich zorgen maken over de gevolgen die deze toename in ‘schermtijd’ kan hebben voor de ontwikkeling van hun kinderen, zowel wat betreft leren als (te weinig) lichaamsbeweging en de omgang met anderen.
Er is veel onderzoek gedaan naar de impact van televisie ‘schermtijd’ op de ontwikkeling in de vroege kinderjaren, en uit deze studies is grotendeels gebleken dat overmatig tv-kijken schadelijk is voor het leren. Er is toenemende bezorgdheid over het gebruik van smartphones en tablets onder kinderen, met een toename van de roep om regulering of controle op het gebruik, met name op scholen. De sociale en emotionele effecten van deze apparaten kunnen aanzienlijk zijn.
Ofcom (de Britse toezichthouder op de communicatiemarkt) heeft hierover een zeer gedetailleerd rapport geschreven: Children and parents: media use and attitudes. Hieruit blijkt dat ouders de neiging hebben te denken dat de voordelen opwegen tegen de risico’s van het online zijn van kinderen, maar dat ze zich wel zorgen maken over de impact van schermtijd en andere gerelateerde kwesties.

Vertaald op 28 februari 2025
Bijgewerkt op 23 april 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.