Streamingdiensten

Volgens het NOM Mediatrends 2024 rapport kijken Nederlanders van 6 jaar en ouder gemiddeld 2 uur en 10 minuten per dag naar televisiezenders. Hiervan wordt 75% live gekeken en 25% op een later tijdstip. Kijkers kunnen kiezen uit de publieke zenders NPO 1, 2 en 3, de commerciële zenders van Talpa (o.a. SBS6 en Net5) en RTL en naar andere zenders/aanbieders, waaronder streamingdiensten. In 2023 was het marktaandeel van de NPO 34,5% en van de commerciële omroepen 41,7%. De NPO stond zeer vaak in de top 10 van de best bekeken programma’s in 2024 (vrijwel allemaal voetbalwedstrijden).
Alleen aan de publieke zenders worden wettelijke eisen gesteld. De omroepen zijn verplicht een breed scala aan programma's aan te bieden, met aandacht voor kunst, actualiteiten en educatie. Er wordt vanaf 2027 fors bezuinigd op de publieke zenders, waardoor het aanbod verschraald. Blijf daarom naar de publieke omroep kijken. Dalende kijkcijfers zullen geen positief effect hebben op de politiek. Commerciële aanbieders zijn vrij in hun programmering, en hetzelfde geldt voor streamingdiensten. Zij kunnen zich dus richten op populaire series en films en maatschappelijke thema’s en problemen negeren.

Volgens het Mediatrends rapport kijkt 79% van de tv-kijkers naar online video-diensten en naar filmpjes/video’s online (vooral via YouTube, dat eigendom is van Google). De tabel hieronder toont de top 10 van meest bekeken betaalde streamingdiensten in 2024. De helft van de Nederlanders tussen 13 en 49 jaar kijkt dagelijks naar een of meer van deze diensten. Veel huishoudens zijn geabonneerd op meer dan een dienst; ruim 40% heeft vier of meer abonnementen!

CO2-uitstoot
In zijn boek How Bad are Bananas? onderzoekt Mike Berners-Lee de CO2-uitstoot door een uur tv-kijken. De auteur concludeert dat de uitstoot relatief laag is. In het Verenigd Koninkrijk kijken volwassenen gemiddeld 4,5 uur tv en andere videocontent per dag. Als dit live-uitzendingen zijn op een LED-tv met een 140-cm scherm, is de uitstoot 280 kg Co2-equivalent per jaar. Dit is vergelijkbaar met ongeveer 800 km rijden met een gemiddelde benzineauto.
De uitstoot hangt af van de manier van kijken (live of streaming) en van het apparaat waarop gekeken wordt. Live-tv zorgt voor een lagere uitstoot dan streaming, omdat daar ook de uitstoot door datacenters bijkomt. Kijken op een tablet zorgt voor de minste uitstoot. Daarna volgen laptops, LED-tv’s en plasma-tv’s.

Misleidende duurzaamheidsclaims
Vrijwel alle streamingdiensten gebruiken datacenters van Amazon (AWS) en soms ook Google Cloud. Gezien de marktdominantie van deze bedrijven, hangt een reductie van CO2-uitstoot door streaming af van hun maatregelen. Beide hebben hierin echter nog een lange weg te gaan.
Netflix, dat geheel afhankelijk is van datacenters van AWS, claimt dat 99% van de energie die haar computers nodig hebben duurzaam is. Deze uitspraak is gebaseerd op informatie verschaft door AWS. Amazons claims hebben echter kritiek gekregen van Amazon Employees for Climate Justice vanwege creatief boekhouden en een te grote afhankelijkheid van duurzame-energiecertificaten van lage kwaliteit. Volgens berekeningen van de werknemersgroep gebruikt Amazon maar 22% duurzame energie in de VS en bouwt het nieuwe datacenters in landen zoals Saudi-Arabië die erg afhankelijk zijn van fossiele brandstof.
Google is iets opener over de fossiele energie die het bedrijf gebruikt. Het milieurapport van het bedrijf over 2024 bevat een wereldkaart van haar datacenters en het aandeel duurzame brandstof gebruikt door elk datacenter. In het Verenigd Koninkrijk was dit aandeel 92% en in Saudi-Arabië en Qatar 0%. Google spreekt echter van 'koolstofvrij’ in plaats van ‘duurzaam’ omdat dit percentage ook kernenergie omvat. Het is niet duidelijk hoeveel van het totaal echt duurzame energie betreft.

Klimaataspecten in de scoretabel
In onze scoretabel krijgt Apple van de onderzochte aanbieders de hoogste score (5,0) op milieurapportage en -doelen, maar verliest ook punten door misleidende claims over sommige Apple Watch-modellen die als koolstofneutraal werden gepresenteerd maar dat mogelijk niet waren. De andere bedrijven krijgen allemaal slechte scores (2,0 of minder). Rakuten krijgt 0 punten voor klimaat vanwege de misleidende claim dat ‘het concern’ in 2023 koolstofneutraal was, hoewel het geen ‘scope 3’-uitstoot in de berekeningen had opgenomen.

Het overzicht van Ethical Consumer laat zien dat in het Verenigd Koninkrijk de publieke omroep BBC het hoogste percentage programma’s heeft met ondertitels en audiodescriptie, ook omdat ze daar wettelijk toe verplicht zijn. De Britse commerciële zenders en streamingdiensten zijn dit (nog) niet en scoren daarom flink lager.
De situatie in Nederland is onduidelijk. Buitenlandse programma’s worden standaard ondertiteld, maar audiodescriptie ontbreekt vaak. Ook de kwaliteit van de ondertiteling laat te wensen over en het gaat soms ook te snel. Er is weliswaar een Europese Toegankelijkheidsrichtlijn, maar die wordt nog niet breed gevolgd.

Alle bedrijven in de scoretabel krijgen hiervoor 0 punten. Sommige zijn berucht vanwege belastingontwijking. Dit is een algemeen verschijnsel in de techindustrie, waar het schuiven met winsten eerder regel dan uitzondering is.

Amazon
Amazon had in 2023 in het Verenigd Koninkrijk 452 miljoen pond aan belasting moeten betalen, maar droeg slechts 18,7 miljoen af. Het is beschamend dat Amazon, naar verkoop gemeten de derde retailer in het Verenigd Koninkrijk, zo’n klein bedrag betaalde. De Europese webwinkeltak van Amazon zou over 2021 geen winstbelasting hebben afgedragen.

Netflix
Uit een rapport van Taxwatch (een Britse organisatie die ijvert voor eerlijke belastingafdracht) uit 2020 blijkt dat het bedrijf nauwelijks belasting betaalde in het Verenigd Koninkrijk hoewel de omzet naar schatting 860 miljoen pond bedroeg. Dit komt omdat een Nederlands bedrijf het abonneegeld int. In 2024 was er een inval in het Europese hoofdkwartier van Netflix vanwege verdenking van belastingfraude.

Google en Apple
Google en Apple waren twee van de zeven bedrijven die volgens TaxWatch in 2021 2,8 miljard pond aan vennootschapsbelasting hadden moeten betalen in het Verenigd Koninkrijk in plaats van de 750 miljoen die ze feitelijk afdroegen. Ze vermeden belasting te betalen door hun winsten door te schuiven naar andere landen. Google zou via Nederland en Bermuda miljarden aan belastingen hebben ontweken.

In een rapport van de Amerikaanse Federal Trade Commission blijkt dat sociale media en streamingdiensten op grote schaal hun gebruikers volgen om hun gegevens door te verkopen. In Nederland worden we hier tot op zekere hoogte tegen beschermd door wetgeving als de AVG en de Europese RGR-richtlijn, maar het is de vraag in hoeverre dit werkt. Zo kreeg Netflix een boete van 4,75 miljoen euro voor privacyschending in Nederland.

Alle bedrijven in de tabel krijgen een score van 0 voor bedrijfsethiek, onder andere vanwege buitensporige beloning van bestuurders. Veel van de hier besproken bedrijven – Amazon, Apple, Google (YouTube), Netflix en Walt Disney – betalen meer dan 10 miljoen aan hun CEO’s en anderen. Ook zijn ze allemaal lid van lobbygroepen.

Kijken naar tv en streamingvideo kan goedkoop zijn maar ook behoorlijk duur. Dat hangt er deels vanaf of je afstemt op gratis kanalen of abonnementsgeld betaalt. Er zijn natuurlijk ook andere – verborgen – kosten zoals negatieve gevolgen voor het milieu, werknemers en de economie.
NPO Start is gratis, maar heeft reclame en een beperkter aanbod dan NPO Plus (dat € 3,49 per maand kost). Op NLziet kun je programma’s van alle Nederlandse zenders terugzien (41 in totaal). Het goedkoopste abonnement is € 7,95 per maand (met deels reclame). KIJK is van Talpa en gratis met reclame. De meeste streamingdiensten hebben diverse soorten abonnementen. Bij de goedkoopste variant lever je soms kwaliteit in en bijna altijd is er reclame tussen of tijdens programma’s, wat erg lucratief is voor de aanbieders. De duurste varianten kunnen oplopen tot meer dan 20 euro, bijvoorbeeld bij Netflix. Vaak krijg je korting als je per jaar betaalt. Zeker als je meer dan een abonnement hebt, zoals bij 72% van de Nederlandse huishoudens het geval is, kunnen de kosten flink oplopen.

1. Kijken naar traditionele programma’s van zenders die in het pakket zitten van je kabelexploitant of internetprovider. Vaak kun je deze ook later terugkijken.
2. Kijken naar films en series vanaf dvd. Veel bibliotheken lenen nog steeds dvd’s uit en in kringloopwinkels staan kasten vol dvd’s voor een paar euro.
3. Kijken op alternatieve platforms. Een voorbeeld is Ecoflix, een streamingdienst zonder winstoogmerk die gespecialiseerd is in natuurprogramma’s. Je kunt gratis kijken. Als je betaald kijkt, kun je een organisatie kiezen waar je abonnementsgeld naar toe gaat. Alle programma’s van Ecoflix lijken in het Engels te zijn, en er zijn geen Nederlandse ondertitels. Een Nederlands initiatief is Groen Graag, dat films en documentaires uitzendt (€ 50 per jaar).

Bedrijven die tv-programma's maken hebben zeer veel werknemers in hun productieketen, waaronder animators. In oktober 2024 organiseerden animators een mars naar het kantoor van Netflix in Californië. Ze eisten eerlijke lonen en baangaranties en bescherming tegen het risico dat AI hun overbodig zal maken. Elianne Melendez, een productiecoördinator, stelde: “Werknemers die veel hebben bijgedragen aan deze bedrijfstak zijn partners van de studio’s maar worden niet als zodanig behandeld.”
De vakbond van animators, The Animation Guild (TAG), vertegenwoordigt meer dan 5000 kunstenaars, technici, schrijvers en productiemedewerkers in de animatie-industrie. Na een campagne van drie maanden tekende de TAG een overeenkomst met de Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP). De AMPTP is de organisatie die onderhandelt over vrijwel alle collectieve arbeidsovereenkomsten in deze bedrijfstak. Ook Netflix, Disney en Amazon zijn er lid van.
De nieuwe overeenkomst bevat extra waarborgen voor een minimale personeelsbezetting en hogere lonen, maar biedt nauwelijks bescherming tegen AI omdat “producenten dat nooit zouden accepteren.” De vakbond denkt dat ze het maximale uit het vuur heeft gesleept.

Vertaald op 11 februari 2026
Bewerkt op 14 april 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.