Desktop computers

We lijken geobsedeerd te zijn door de vooruitgang van technologie, maar werken we aan een duurzame relatie ermee of gaan we mee in de computergekte van de maatschappij? Op deze pagina rangschikken we de grootste merken in de pc-industrie op basis van hun ethisch beleid en prestaties. We kijken ook naar een aantal minder bekende bedrijven die duurzamere alternatieven bieden.

Desktop pc's en conflictmineralen
Conflictmineralen zijn lange tijd door beleidsmakers gedefinieerd onder de overkoepelende term 3TG: tantaal, tin, wolfraam (tungsten in het Engels) en goud. De afgelopen jaren is vaak gesuggereerd dat de handel in kobalt, waarvan 75% van de wereldvoorraad wordt gedolven in de Democratische Republiek Congo, op dezelfde manier verband houdt met het conflict in de regio. Kobalt wordt echter niet genoemd in de bestaande wetgeving voor conflictmineralen. De onderstaande vijf chemische elementen worden op grote schaal gebruikt in elektronische en elektrische apparaten, waaronder pc's en mobiele telefoons, hoewel ze elk meerdere andere toepassingen hebben:

• tantaal wordt veel gebruikt voor condensatoren op printplaten
• tin wordt gebruikt voor solderen
• wolfraam wordt gebruikt in trillingsmechanismen van telefoons
• goud wordt gebruikt in connectoren
• kobalt wordt veel gebruikt bij de productie van batterijen

De merken desktopcomputers in deze beoordeling zijn gerangschikt op gebruik van conflictmineralen:

Giftige stoffen in pc's
Onder de tientallen elementen en verbindingen die worden gebruikt bij de productie van elektronische apparaten bevinden zich talloze stoffen waarvan bekend is dat ze giftig zijn voor de menselijke gezondheid en het natuurlijke milieu. De tabel hieronder laat zien hoe de merken in deze beoordeling scoren wat betreft hun gebruik van giftige stoffen en hun beleid.

Beoordeling giftige stoffen

Polyvinylchloride (PVC) en gebromeerde vlamvertragers (BFR's) zijn twee stoffen die vaak worden gebruikt in de plastic onderdelen van elektronische apparaten. Van beide stoffen is bekend dat ze schadelijke bijproducten produceren, zoals zeer giftige en kankerverwekkende dioxinen, die kunnen vrijkomen in verschillende stadia van de levenscyclus van een product.
Het gevaar ontstaat vooral na het afdanken van een apparaat, wanneer kunststoffen vaak worden verbrand in verbrandingsovens of bij recyclingbedrijven, waarbij dioxines direct in de lucht vrijkomen. Dit is een van de redenen waarom e-waste zo'n groot probleem is.
Ftalaten zijn een groep chemische stoffen die vaak worden gebruikt als weekmaker in PVC. Na verloop van tijd komen ze vrij uit plastic materialen. Ze worden ze in verband gebracht met een groot aantal gezondheidsproblemen die de lever, nieren, longen en voortplantingssystemen aantasten. In de Europese Unie beperkt de RoHS-richtlijn het gebruik van giftige stoffen in elektronica, waaronder een aantal BFR's en - vanaf 2019 - vier ftalaten. Verschillende bedrijven gebruiken echter verschillende definities en aanvaardbare drempelwaarden voor het meten van giftige stoffen. Als we ons alleen richten op het uitfaseren van bekende stoffen, lopen we het risico dat we bedrijven belonen die een giftige stof inruilen voor een minder bekende, maar daarom niet minder gevaarlijke stof.
Apple bijvoorbeeld krijgt onze beste beoordeling in deze categorie. Hoewel het bedrijf openlijk verklaart dat er sporen van giftige stoffen in bepaalde producten achterblijven, maakt het publiekelijk zijn drempelwaarden voor aanvaardbare concentraties bekend. Huawei, aan de andere kant, claimt simpelweg "het gebruik van zes schadelijke stoffen in onze mobiele telefoons, tablets en wearables te hebben verboden". Hoewel dit oppervlakkig indrukwekkend klinkt, zegt het niets over de aanwezigheid van giftige stoffen in bijvoorbeeld Huawei's oplaadkabels, een belangrijke bron van BFR's. Huawei kreeg onze slechtste beoordeling.

Zijn er regels voor giftige stoffen?
TCO is een duurzaamheidskeurmerk voor IT-producten, dat rekening houdt met een breed scala aan sociale en milieufactoren in de levenscyclus van een product. Om in aanmerking te komen voor het TCO-keurmerk, moet een product voldoen aan een groot aantal criteria met betrekking tot zowel het ontwerp als de productie. Hieronder vallen criteria op het gebied van werknemersrechten, conflictmineralen, gevaarlijke stoffen, gezondheid en veiligheid voor gebruikers, duurzaamheid en recyclebaarheid. Van de bedrijven in deze beoordeling boden Lenovo, HP, Acer en Dell TCO-gecertificeerde pc-modellen aan. In onze scoretabel krijgen TCO-gecertificeerde producten een positieve score voor productduurzaamheid. Om erachter te komen of een specifiek model het keurmerk heeft, raden we je aan de Product Finder op de TCO-website te gebruiken.

Arbeidsomstandigheden en werknemersrechten in de technische industrie
We hebben gekeken naar de toeleveringsketen en de rechten van werknemers in de technische industrie, en helaas scoren de meeste bedrijven die desktop-pc's maken slecht op dit gebied. Beoordeling van het beheer van de toeleveringsketen:

Slechte arbeidsomstandigheden zijn een hardnekkig probleem in de IT-toeleveringsketen. De omstandigheden in Chinese elektronicafabrieken zijn vaak in het nieuws geweest vanwege de lage lonen, buitensporige werktijden, gedwongen overwerk en onvoldoende pauzes, en zelfs de beperkte arbeidswetten die er zijn, worden vaak overtreden.

De CO₂-uitstoot van desktops
De bijdrage van IT en de elektronicasector aan de klimaatverandering is een groeiend probleem. Studies wijzen uit dat de productie en het gebruik van elektronische apparaten tegen 2040 verantwoordelijk zullen zijn voor 14% van de totale uitstoot van broeikasgassen. Di komt overeen met de helft van de huidige wereldwijde transportsector. We hebben de bedrijven die desktop-pc's maken beoordeeld op hun rapportage over CO₂-uitstoot. Net als de apparaten zelf, is het probleem zeer complex. De emissies treden op tijdens de hele levenscyclus van een product: de winning van grondstoffen, meerdere productiefasen, transport, gebruik en afdanken dragen allemaal aanzienlijk bij aan de klimaatimpact van een apparaat.
De productiefase is vaak het belangrijkst - bij smartphones is deze naar schatting verantwoordelijk voor 75% van de uitstoot. De complexiteit van het product betekent dat er grote hoeveelheden energie nodig zijn om het te maken. De hoeveelheden zijn moeilijk te meten omdat een groot aantal materialen en onderdelen door verschillende bedrijven verwerkt en geassembleerd wordt in een enorme toeleveringsketen.

Vergroting van de reikwijdte van rapportage
Het Greenhouse Gas (GHG) Protocol definieert een reeks standaarden om bedrijven te helpen bij het meten en volgen van hun klimaatimpact in reële termen door emissiebronnen te verdelen in drie categorieën die Scopes worden genoemd. Scope 1 omvat directe emissies die worden geproduceerd door de eigen faciliteiten van een bedrijf, terwijl scope 2 de emissies omvat die worden veroorzaakt door het elektriciteitsgebruik van het bedrijf. Scope 3 Bevat "alle andere indirecte emissies", waaronder emissies die worden geproduceerd in de toeleveringsketen, productgebruik en -afdanking en andere activiteiten zoals zakenreizen.
Hoewel het veel moeilijker te meten is, vormen scope 3-emissies over het algemeen het grootste deel van de CO₂-voetafdruk van een bedrijf. Dit geldt met name voor elektronicafabrikanten, waar veel energieverbruik buiten de directe invloed van het bedrijf plaatsvindt. Desondanks hebben we vastgesteld dat niet alle bedrijven die we hebben beoordeeld scope 3-emissies meten en rapporteren. De mate van meten en rapporteren door elk bedrijf wordt weergegeven in de onderstaande tabel.

CO₂-voetafdruk rapportage

Korte levenscycli zijn een drijvende kracht achter klimaatverandering
Misschien wel de meest effectieve manier om de impact van je producten op het klimaat te beperken, is door hun levensduur te verlengen. Een EU-rapport uit 2019 vergeleek de totale uitstoot van de 'gebruiksfase' en de 'niet-gebruiksfase' van verschillende producten. Voor laptops zijn de 'niet-gebruiksfasen' goed voor tussen de 40% en 64%- van het totale aardopwarmingsvermogen (Global Warming Potential - GWP), terwijl hetzelfde cijfer voor smartphones tussen de 51% en 92% lag. Naarmate de elektriciteitsvoorziening in sommige landen geleidelijk overschakelt op hernieuwbare energiebronnen, wordt dit aandeel nog groter. Ook omdat het overgrote deel van de elektronicaproductie plaatsvindt in China en andere Oost-Aziatische landen, waar vooral steenkool en andere fossiele brandstoffen worden gebruikt om elektriciteit op te wekken. Dit betekent dat verbeteringen in energie-efficiënt ontwerp zelden de impact van de productie compenseren wanneer een apparaat wordt vervangen door een nieuwe. Berekeningen suggereren dat een smartphone tussen de 25 en 232 jaar gebruikt moet worden voordat het milieuvriendelijk wordt om hem te vervangen! Voor consumenten is dit nog een goede reden om apparaten waar mogelijk te repareren of anders tweedehands of gereviseerde producten te kopen.

Hoeveel energie verbruiken desktop-pc's?
Het energieverbruik is grotendeels afhankelijk van het type processor (CPU) dat in de machine wordt gebruikt. We raden je aan om te kijken naar processoren met een laag energieverbruik, zoals de Intel Atom, die ook geen ventilator nodig hebben, zodat de machines zo goed als geruisloos zijn. Het 'Thermal Design Power' is waar je naar op zoek bent. Het varieert van ongeveer 4 Watt voor sommige Atoms en VIA processors tot meer dan 130 Watt voor sommige Pentium D modellen. Een (Engelse) website om eenvoudig het stroomverbruik van elektrische apparaten te controleren is Sust-it. In Nederland vind je veel informatie over het energieverbruik van producten op Milieu Centraal. Als je een machine met een lager energieverbruik zoekt, streef dan naar het laagst mogelijke energieverbruik.

Kun je minder energie verbruiken met een desktop-pc?
De hoeveelheid energie die een computer gebruikt is afhankelijk van wat de computer doet. Als je grafische games speelt, video's upload of streamt, dan zal je processor hard werken en meer elektriciteit verbruiken dan wanneer je alleen een tekstverwerkingsprogramma draait. Maar zelfs als de machine gewoon aanstaat of 'inactief' is, kan hij tot 100 kiloWatt per uur verbruiken. Computers kunnen blijkbaar energie verbruiken als ze op het lichtnet zijn aangesloten, zelfs als ze uit staan, dus het is de moeite waard om de stekker uit het stopcontact te halen aan het einde van de dag. Om het energieverbruik te minimaliseren is het advies om de energiebeheerprogramma's van de computer (te vinden in het Configuratiescherm in Windows-besturingssystemen) volledig te gebruiken, zodat de computer uitschakelt en in slaapstand gaat wanneer deze niet wordt gebruikt.

Zijn er energiezuinige desktopcomputers?
Volgens Sust-it zijn Apple Mac en Dell Optiplex desktops de meest energiezuinige desktops op de markt, gerangschikt naar jaarlijks energieverbruik.

Desktop, laptop of tablet?
Vraag jezelf af of je echt een desktop nodig hebt of ook uit de voeten kunt met een laptop of zelfs een tablet. Voor het maken van een desktop zijn meer materialen nodig dan voor een laptop en voor een laptop weer meer dan voor een tablet. Bovendien gebruikt een desktop ongeveer driemaal zoveel energie als een laptop. Een tablet gebruikt ongeveer 50% minder energie dan een laptop. Bron: Milieu Centraal. 

Belastingontwijking in de technologiesector
We beoordeelden bedrijven op het waarschijnlijke gebruik van belastingontwijkingsstrategieën op basis van het feit of ze dochterondernemingen hadden in landen of regio's op onze lijst van bekende belastingparadijzen. Bedrijven met twee of meer dochterondernemingen die binnen deze gebieden als risicovol werden beschouwd, kregen onze slechtste beoordeling, tenzij ze per land financiële informatie, een beleidsverklaring of een inhoudelijke uitleg publiceerden die een ander doel voor deze dochterondernemingen kon verklaren. Schokkend genoeg kreeg elk pc-merk onze slechtste beoordeling voor belastingmoraal.

Beoordeling belastingontwijking

Hergebruik, reparatie, recycling
Omdat het maken van een computer een aanzienlijke CO2-footprint met zich meebrengt, zou de levensduur van een computer idealiter zo veel mogelijk moeten worden verlengd. Hergebruik van een computer kan tot 20% meer energie besparen dan recycling. Repareren en upgraden is veel eenvoudiger bij een desktopcomputer dan bij een laptop (omdat bij deze laatste de meeste onderdelen zich op het moederbord bevinden in plaats van apart). Maar zelfs van een laptop kan het geheugen of RAM worden geüpgraded (een van de belangrijkste upgrades die je kunt doen aan een computer). Je kunt dit zelfs zelf doen. Je kunt misschien ook upgraden van een oud en niet-ondersteund besturingssysteem met ChromeOS Flex.
Een andere optie is om tweedehands te kopen. Er zijn genoeg computers beschikbaar omdat veel kantoren en huishoudens hun computers om de twee jaar vervangen. Je kunt misschien enkele van de modellen vinden die in deze beoordeling worden genoemd. Veel computerwinkels en -fabrikanten verkopen nu tweedehands, gereviseerde machines met garantie. Als je je oude computer niet meer wilt gebruiken, kun je hem doneren aan een lokale organisatie of liefdadigheidsinstelling. Ze hebben allemaal minimumspecificaties voor de apparatuur die ze accepteren, dus controleer dit online. En tot slot, als je niet kunt upgraden, repareren of doneren, dan moet je recyclen. De EU-richtlijn Afval van Elektrische en Elektronische Apparatuur (Waste Electrical and Electronic Equipment - WEEE) legt de verantwoordelijkheid bij computerfabrikanten en detailhandelaars om afgedankte producten van consumenten in te nemen.

Huishoudens kunnen:

• een detailhandelaar vragen of hij producten terugneemt. Detailhandelaars in pc's moeten gratis faciliteiten bieden waar klanten oude apparatuur voor recycling kunnen inleveren wanneer ze een vervangend artikel kopen. Bij sommige winkelketens kun je oude elektronica in de winkel inleveren voor recycling en hergebruik als je een vergelijkbaar product koopt.
• oude computers naar een plaatselijke inzamelpunt brengen (ga naar www. wecycle.nl om de dichtstbijzijnde inzamelplaats te vinden).
• regelen dat de gemeente de apparatuur komt ophalen (sommige gemeenten bieden een gratis ophaaldienst en andere rekenen een vergoeding)
• regelen dat een verkoper van elektrische apparatuur die nieuwe apparatuur levert, de oude apparatuur meeneemt.

Het verhaal van elektronica
The Story of Electronics, uitgebracht in november 2011, onderzoekt de nevenschade van de high-tech revolutie: 25 miljoen ton e-afval tot dan toe, vergiftigde werknemers en een publiek dat de rekening gepresenteerd krijgt. Presentatrice Annie Leonard neemt de kijkers mee van de mijnen en fabrieken waar onze gadgets beginnen naar de afschuwelijke achtertuinrecyclingwinkeltjes in China waar veel van onze gadgets terechtkomen. De film eindigt met een oproep voor een groene 'race naar de top' waarbij ontwerpers met elkaar concurreren om duurzame, gifvrije producten te maken die volledig en gemakkelijk te recyclen zijn.

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.