Wasmachines

Het doen van de was vinden velen geen leuke klus. Bewuste consumenten letten op energie- en waterverbruik en ook op synthetische microvezels die tijdens de was uit kleding loskomen en in het milieu terechtkomen. Je kunt je steentje aan het milieu bijdragen door een verantwoord wasmiddel te gebruiken of duurzamere kleding te kopen, maar ook door een verantwoord merk wasmachine te kiezen.

In onze beoordeling onderscheiden we de schone merken van de vuile. Verder kijken we wie energiezuinige wasmachines maakt, wie een goed beleid hanteert rond het gebruik van conflictmineralen en de rechten van werknemers, en welke machines banden hebben met militaire leveringen.

We kijken ook naar de levensduur van de machines, naar mogelijkheden om te repareren of om een tweedehands wasmachine te kopen en we bieden tenslotte enkele tips en trucs om milieubewuster om te gaan met de wasmachine die je op dit moment in gebruik hebt.

We bespreken de grote namen, zoals Bosch en Zanussi, maar ook kleinere merken. We hebben gemerkt dat het goed is om de ergste overtreders te boycotten, want daarmee voorkomen we dat ons geld wordt gebruikt voor het financieren van milities die mineralen in Centraal-Afrika exploiteren, en ook dat apparatuur ontwikkeld wordt voor onderdrukkende regimes, of dat dwangarbeid in stand gehouden wordt in Xinjiang.

Raadpleeg voor meer informatie onze scoretabellen

Volgens de Energy Saving Trust zijn wasmachines, wasdrogers en vaatwassers in het Verenigd Koninkrijk verantwoordelijk voor 14% van het gemiddelde energieverbruik. In de twee decennia die volgden op de jaren '80 is het energieverbruik per gemiddelde wasmachinecyclus met ongeveer een derde gedaald. Ondertussen verdubbelde echter de totale hoeveelheid energie die tussen 1970 en 2012 gebruikt werd voor het wassen en drogen van kleding. Dit komt voornamelijk omdat meer huishoudens de machine vaker gebruikten en omdat het aantal energieverslindende wasdrogers flink toenam.

Energiezuinigheid van de wasmachine is één ding, maar het grootste deel van de CO2-uitstoot staat op conto van de zogeheten 'embodied missions', oftewel ingebedde emissies. Dit zijn broeikasemissies die tijdens de productie en het transport van goederen gegenereerd worden, dus vanaf de winning van grondstoffen tot het productieproces, plus de levering aan de consument en de uiteindelijke afschaffing door de consument. 

Volgens klimaatwetenschapper Mike Berners-Lee zijn 'embodied emissions' verantwoordelijk voor ongeveer 80% van de CO2-uitstoot van iedere wasbeurt, gezien de gemiddelde levensduur van de wasmachine.

In de meeste gevallen is de meest milieuvriendelijke wasmachine dus de wasmachine die je al hébt.

Mike Berners-Lee stelt dat het overstappen op een super-efficiënte wasmachine weliswaar een CO2-besparing van 10% oplevert, maar dat dit waarschijnlijk nooit opweegt tegen de uitstoot die gepaard ging met de productie van die gloednieuwe machine. Zijn standpunt is: 'Tenzij je machine erg humeurig en inefficiënt is, moet je hem gewoon blijven gebruiken.' 

Dit geldt trouwens niet per definitie ook voor andere huishoudelijke apparaten, zoals ultra-efficiënte boilers en koelkasten, waarbij de CO2-besparingen redelijk snel kunnen worden terugverdiend.

Vier merken in deze beoordeling produceren uitsluitend energiezuinige wasmachines met een A-label:

• AEG
• Haier
• Kenwoord
• Miele

Bij verschillende merken bevat minstens 75% van de modellen op hun websites een A-label: Blomberg, Hisense, Samsung, Siemens en Whirlpool.

Eerder onderzoek van Ethical Consumer wees uit dat er een langzamerhand meer aandacht is gekomen voor duurzaamheidskwesties, zoals CO2-rapportage en het gebruik van giftige stoffen bij witgoedmerken. In ons eerdere onderzoek hebben we 44 merken geanalyseerd en daarbij geconstateerd dat sommige merken hun duurzaamheidsscore in de loop der tijd hebben verbeterd. Toch laten de prestaties in deze sector over het algemeen nog veel te wensen over.

De Energy Saving Trust schat dat een gemiddeld huishouden in het Verenigd Koninkrijk ongeveer 330 liter per dag gebruikt, wat neerkomt op 140 liter per hoofd van de bevolking, maar over het algemeen onderschatten mensen hun waterverbruik enorm. WaterWise vroeg mensen in het Verenigd Koninkrijk hoeveel water ze gemiddeld per dag gebruikten en ontdekte dat veel respondenten het niet wisten (37%) of een schatting deden die ver onder het gemiddelde lag (24% schatte minder dan 50 liter per dag; 22% schatte tussen 50-99 liter per dag).

Van het totale waterverbruik van een gemiddeld huishouden is ongeveer 10% bestemd voor het wassen van kleding. Op basis van bovenstaande cijfers komt dat neer op gemiddeld ongeveer 33 liter per dag. Het kopen van een waterbesparende wasmachine is daarom een eenvoudige en effectieve manier om je waterverbruik te verminderen.

Het is verplicht om op de nieuwe energielabels voor wasmachines het gewogen waterverbruik per cyclus in liters te vermelden, zodat je het waterverbruik van verschillende modellen gemakkelijk kunt vergelijken. Grotere modellen verbruiken waarschijnlijk meer water dan kleinere modellen, dus koop geen grotere dan nodig is.

Het is de vraag of meer technologie ook een langere levensduur betekent. Als de levensduur van producten de sleutel is tot het verminderen van de impact op het milieu, waarom neemt de levensduur van witgoed dan duidelijk af? Dr. Mansoor Soomro, docent duurzaamheid en internationale handel aan de Teesside University, schat dat de levensduur van huishoudelijke apparaten de afgelopen twintig jaar met maar liefst 30% is afgenomen. Volgens hem is de opkomst van 'gecompliceerde onderdelen, hightech apparaten en geavanceerde productieprocessen' de belangrijkste oorzaak van deze trend. In een gesprek met The Telegraph over zijn nieuwe onderzoek verklaarde Soomro dat 'moderne apparaten vaak afhankelijk zijn van complexe printplaten en software, die na verloop van tijd gevoeliger zijn voor storingen dan mechanische onderdelen die simpeler zijn'.

Uit onze eigen beoordeling blijkt dat fabrikanten van witgoed graag praten over slimme technologie. In hun duurzaamheidsverslagen doen ze lyrisch over de toegenomen interconnectiviteit en het potentieel daarvan om tijd en energie te besparen. De logica daarachter is meestal: ‘meer sensoren + meer communicatie tussen sensoren = efficiëntere producten’. In veel gevallen klopt dit ook. Alle nieuwe Miele-wasmachines zijn bijvoorbeeld uitgerust met automatische beladingsherkenning, 'een intelligente functie die zorgvuldig de was in de trommel analyseert en precies de juiste hoeveelheid water en elektriciteit gebruikt'.

In andere gevallen lijkt het echter meer op sciencefiction. Sharp heeft bijvoorbeeld twee technologische modekreten, namelijk AI (kunstmatige intelligentie) en IoT (internet of things), gecombineerd tot een nieuw woord: AIoT. Deze hightechvisie voor huishoudelijke apparaten lijkt in te houden dat wasmachines communiceren met je andere apparaten om 'water te besparen' en 'huishoudelijke taken te verminderen', dat ovens je ideeën aan de hand doen voor je gerechten en dat koelkasten met plannen voor je maaltijd aan komen zetten.

Het is van een wrede ironie wanneer bepaalde apparaten overontwikkeld worden om zogenaamd energie te besparen, terwijl ze ondertussen eerder kapot gaan en vaker vervangen moeten worden. En dan is het ook nog eens zo dat het grootste deel van de CO2-uitstoot juist tijdens de productie van het apparaat plaatsvindt. Dus als een merk een hele reeks slimme extra snufjes aanbiedt, is het zeker de moeite waard om even de algemene reputatie van het bedrijf op het gebied van productiekwaliteit te checken.

Recht op reparatie

Op internet wordt druk gediscussieerd over de vraag of de kortere levensduur het gevolg is van opzettelijk geplande veroudering – dat wil zeggen dat producten cynisch genoeg zó zijn ontworpen dat ze niet lang meegaan – of dat witgoed zó goedkoop wordt vervaardigd dat het wel snel kapot móet gaan. Aan beide ontwikkelingen moet een halt worden toegeroepen.

Uit onderzoek van Which? blijkt dat Bosch, Miele, NEFF en Samsung tot de meest betrouwbare merken in het Verenigd Koninkrijk behoren. Minder dan 12% van de machines van deze bedrijven vertoonde in de eerste zeven gebruiksjaren mankementen. Daar staat tegenover dat ongeveer een kwart van zowel de Bush- als de Whirlpool-machines in dezelfde periode te maken hadden met storingen.

Garanties op huishoudelijke apparaten

De levensduur van huishoudelijke apparaten hangt samen met de duur van de garantie op het product. De garantieperiode komt natuurlijk niet automatisch overeen met de totale levensduur van een product, maar het is de moeite waard om de garanties van verschillende bedrijven met elkaar te vergelijken. Een langere garantie geeft meer gemoedsrust als het product toch gerepareerd moet worden.

• Miele houdt reserveonderdelen 15 jaar lang beschikbaar, zelfs als producten uit de handel zijn genomen. Vroeger bood het standaard een garantie van 10 jaar. Nu is dit teruggebracht tot slechts 2 jaar, maar de garantie kan wel tegen betaling worden verlengd tot 10 jaar.
• Ebac biedt standaard 7 jaar garantie op onderdelen en reparaties.
• Fisher & Paykel, Grundig en Gorenje boden standaard 5 jaar garantie.
• Blomberg bood drie jaar garantie.
• Alle andere bedrijven boden slechts één of twee jaar garantie op hun producten. 

Hoewel we een tweedehands aankoop aanbevelen, is het waarschijnlijk geen goede besparing om de goedkoopste optie te kiezen als je een nieuwe wasmachine aanschaft. Goedkope machines zijn waarschijnlijk minder energiezuinig en, nog belangrijker, zullen waarschijnlijk eerder defect raken en vervangen moeten worden. 

Zoek daarom naar merken met de meest energiezuinige modellen en ook naar merken die minder water verbruiken. Modellen met een A-label hebben we hierboven al genoemd.

Naast het energieverbruik kun je ook kijken naar een machine met een trommel die geschikt is voor jouw huishouden. Een halve lading wassen is veel minder energiezuinig dan wachten tot de machine vol is.

Kost het je meer om een A-klasse wasmachine te kopen van een verantwoord merk met een hoge score?

We hebben gekeken naar de meest verantwoorde merken in de beoordeling en de prijs van hun goedkoopste A-klasse wasmachine, of B- of C-klasse indien van toepassing. Hoewel sommige van de hoger gewaardeerde merken duurder zijn, steken andere gunstig af bij de bestseller Hotpoint, waarvan de eigenaar Whirlpool slecht scoort in onze beoordeling.

Hier zie je de prijs van de goedkoopste wasmachine met A-label van merken met de hoogste score op het gebied van duurzaamheid (gerangschikt op alfabetische volgorde van merknaam):

                 Gegevens van april 2024

Het innovatieve bedrijf Bundles, dat we in onze vorige beoordeling tegenkwamen, biedt goedkope wasmachineverhuur in Nederland. Het bedrijf, dat geprezen wordt door de Ellen MacArthur Foundation, laat zich leiden door het concept van een circulaire economie. Het idee daarachter is om over te stappen van ons huidige systeem (waarin producten kort worden gebruikt en vervolgens worden weggegooid) naar een systeem waarin producten een lange levensduur hebben en aan het einde van hun levensduur worden gerecycled.

Bundles biedt alleen wasmachines van Miele aan, omdat het bedrijf van mening is dat Miele de meest efficiënte, duurzame en gemakkelijk te repareren modellen levert. Door te huren kunnen consumenten profiteren van hoogwaardige, duurzame producten zonder dat ze vooraf kosten hoeven te maken.

In Engeland zijn wasserettes gangbaarder dan huurmogelijkheden, en zoals eerder besproken, veroorzaakt de productie van nieuwe machines de meeste CO2-uitstoot. Het delen van spullen in plaats van dat iedereen zijn eigen spullen heeft, is dus goed voor de planeet. Wasserettes kunnen niet alleen deel uitmaken van de deeleconomie, het kunnen ook sociale ontmoetingsplaatsen zijn.

Voordat je je oude wasmachine weggooit, moet je eerst controleren of deze gerepareerd kan worden en een nieuw leven kan krijgen. Raadpleeg een expert of probeer het zelf te doen. De volgende websites kunnen een goed startpunt zijn: ifixit.com en espares.com.

Als je je wasmachine toch wilt weggooien, zijn er verschillende mogelijkheden, afhankelijk van of het apparaat nog werkt of niet.

Voor kapotte wasmachines

• Breng de wasmachine naar een plaatselijk recyclingcentrum. De website RecycleNow.com heeft een handige zoekfunctie die je vertelt waar het dichtstbijzijnde recyclingcentrum is.
• Veel gemeenten bieden aan om oude wasmachines op te halen.
• Sommige liefdadigheidsinstellingen en kringloopwinkels bieden een ophaalservice voor gedoneerde goederen.
• Volgens de AEEA-richtlijn zijn detailhandelaren en distributeurs van elektrische apparaten, zoals wasmachines, wettelijk verplicht om deel uit te maken van een AEEA-inzamelingsinfrastructuur. Zij kunnen een inleverregeling voor oude apparaten in de winkel aanbieden wanneer je een vervangend artikel koopt, of je doorverwijzen naar een geschikt AEEA-inzamelpunt. 

Voor wasmachines die het nog doen

Sommige liefdadigheidsinstellingen en kringloopwinkels bieden een ophaalservice aan voor gedoneerde goederen, als die nog in goede staat zijn.

Hoewel veel bedrijven uit deze beoordeling zich beperken tot huishoudelijke apparaten, zijn andere bedrijven sterk gediversifieerd. LG, Samsung en TCL staan bekend om hun smartphones en tv's, terwijl Siemens zo ongeveer alles maakt, van treinen tot windmolenparken.

Je zou niet zo snel denken dat er verbanden bestaan tussen bepaalde fabrikanten van huishoudelijke apparaten en militaire acties over de hele wereld. Toch is dat zo, al zijn de meeste verbanden indirect.

De merken Grundig, Beko en Blomberg zijn allemaal eigendom van het bedrijf Arçelik, dat op zijn beurt weer eigendom is van Koç Holding AS. Koç bouwt tanks, gepantserde voertuigen en drones voor het Turkse leger via zijn dochteronderneming Otokar.

De witgoedproducten van Sharp op de Europese markten worden onder exclusieve licentie geproduceerd door het in Turkije gevestigde Vestel. Vestel maakt deel uit van Zorlu Holding, terwijl Lentatek, de defensie-dochteronderneming van Zorlu, ook drones produceert voor het Turkse en Saoedische leger.

Als je met je geld wilt wegblijven uit het bloedige conflict tussen Turkije en Koerdistan, is het een goede eerste stap om de Koç-merken (Blomberg, Beko, Grundig) en Sharp/Vestel te vermijden.

Andere militaire connecties

De betrokkenheid van fabrikanten van huishoudelijke apparaten bij militaire leveringen houdt niet op bij Turkije. We vonden ook de volgende connecties:

•  Hisense werd in een rapport van CSET uit 2023 genoemd als een toonaangevende leverancier van AI-verdedigingssystemen aan het Chinese leger, via zijn dochteronderneming Shenzhen Zhongke Haixin Technology.
• Samsung produceert ook mobiele apparaten in een ‘Tactical Edition’, “ontworpen om de manier waarop militairen opereren te helpen transformeren”.
• Siemens levert ‘digitale optimalisatiediensten’ aan scheepswerven van de Amerikaanse marine.
• Bosch beweert dat zijn onderdelen door het Russische leger “misbruikt” zijn tegen Oekraïne voor zijn infanterievoertuigen. Bosch heeft vervolgens zijn activiteiten met Rusland opgeschort. Bosch is ook eigenaar van NEFF en Gaggenau.
• Investeerder AB, dat een belang van 28% heeft in AB Electrolux (AEG, Electrolux, Zanussi), is ook eigenaar van 40% van de aandelen in Saab AB. Saab produceert apparatuur voor grondgevechten, onderzeeërs en luchtgevechtssystemen voor militaire defensie.

De genoemde bedrijven kregen in onze beoordeling daarom geen punten op het gebied van bedrijfsethos. Als we in onze beoordeling negatieve scores zouden hebben toegestaan, zouden zowel Koç Holding als Vestel de verbluffend lage score van -5 hebben gekregen.

De meeste bedrijven scoorden slecht in onze beoordeling van de rechten van werknemers.
Alleen Ebac scoorde hoger dan 4/10 in deze categorie, en slechts 9 van de 32 merken scoorden überhaupt punten: Bush, Kenwood, LG, Logik, Miele, New World, Russell Hobbs en Samsung.

We verwachten van bedrijven dat ze minimaal de internationaal erkende code voor arbeidspraktijken, bekend als de ETI Base Code, garanderen. Het was dan ook een onaangename verrassing toen we ontdekten dat sommige grote merken zich niet publiekelijk aan deze basismaatregelen leken te houden.

De meeste bedrijven, waaronder Bosch (Gaggenau en NEFF), De’Longhi (Kenwood), Glen Dimplex (New World), Haier (Candy, Fisher & Paykel, Hoover), Hisense (Gorenje), Koç (Grundig, Beko, Blomberg), Siemens, Smeg, Spectrum Brands (Russell Hobbs), TCL, Whirlpool (Hotpoint, Indesit) en Zorlu (Sharp), voldeden niet aan de aanbevelingen van de ETI-basiscode inzake werktijden en lonen.

De ETI bepaalt dat leveranciers de werkweek moeten beperken tot 48 uur +12 uur vrijwillig overwerk, en dat de lonen minimaal moeten voorzien in de basisbehoeften plus een bepaald bedrag aan vrij besteedbaar inkomen. Ironisch genoeg bevestigen deze bedrijven dat ze zich houden aan de ETI-principes inzake werktijden en lonen, maar ondertussen vervangen ze die voorwaarden door de volstrekt inhoudsloze verklaring dat leveranciers zich aan de relevante lokale wetgeving moeten houden. Dat is het minste wat ze kunnen doen, zonder openlijk wetsovertredingen goed te keuren.

Het is belangrijk om te kijken naar de herkomst van materialen en onderdelen, omdat het grootste deel van de arbeid in de toeleveringsketen vaak plaatsvindt in landen met zwakke en slecht gehandhaafde arbeidswetgeving. Het grootste deel van het staal wereldwijd is afkomstig uit China, dat ook een productiebasis is voor veel multinationale elektronicabedrijven. Naast talrijke schandalen op het gebied van werknemersrechten (denk aan de massale zelfmoorden onder werknemers bij Foxconn, de belangrijkste fabrikant van Apple en minderheidsaandeelhouder van Sharp Corporation), wordt China ook voortdurend kritisch gevolgd vanwege door de staat opgelegde dwangarbeid in Xinjiang.

Van de bedrijven in deze beoordeling werden Electrolux, Haier, Hisense, Sharp en Siemens genoemd in een rapport uit 2020 van het Australian Strategic Policy Institute (ASPI) met de titel ‘Uyghurs for Sale’. In dit rapport werden 83 buitenlandse en Chinese bedrijven genoemd die direct of indirect hebben geprofiteerd van het gebruik van Oeigoerse arbeiders via mogelijk malafide arbeidsuitwisselingsprogramma's, zelfs nog in 2019. We hebben 2 punten afgetrokken in de kolom ‘werknemers’ voor elk bedrijf dat in het rapport werd genoemd.

Wasmachines hebben, net als bijna alle elektronische apparaten, conflictmineralen nodig, zoals tin, tantaal, wolfraam of goud. De meeste bedrijven kregen onze slechtste beoordeling en verloren punten in de categorieën Mensenrechten en Habitats & Hulpbronnen. Het enige bedrijf dat onze beste beoordeling kreeg was LG (hoewel het een cijfer verloor in de kolom Mensenrechten voor andere activiteiten). Middelmatige waarderingen werden gegeven aan AB Electrolux, Ikea, Samsung en Whirlpool Corp. De meeste bedrijven kregen ook een lagere beoordeling voor slecht beheer van arbeidsrechten in hun toeleveringsketens. Slechts drie bedrijven kregen onze beste beoordeling: Bush (Sainsbury's), John Lewis en Miele.

Aan de top van de ranglijst staan de twee techgiganten Samsung en LG. Deze multinationals produceren ook mobiele telefoons en laptops en zijn volgens de Amerikaanse wetgeving verplicht om verslag uit te brengen over hun toeleveringsketens voor conflictmineralen. Wellicht mede hierdoor presteren beide bedrijven zeer goed in deze categorie. Ze nemen de juiste maatregelen en doen het nodige onderzoek om conflicten zoveel mogelijk uit hun toeleveringsketen voor mineralen weg te houden. Beide bedrijven hebben ook een beleidsplan voor een aantal andere mineralen met een grote impact, zoals kobalt, tin en mica voor LG, en kobalt, molybdeen, lithium, koper en nikkel voor Samsung. 

Beide bedrijven beschouwen schade aan het milieu als problematisch, maar ze hebben tot nu toe nog geen concrete stappen ondernomen om die schade tegen te gaan. Samsung verloor daarnaast punten vanwege een vernietigend rapport getiteld “Blood, sweat and cobalt” (Bloed, zweet en kobalt), waarin het bedrijf impliciet in verband werd gebracht met mensenrechtenschendingen in de DRC.

Een bedrijf dat onverwacht hoog scoorde is Sainsbury's, eigenaar van Argos (merk van Bush). Hoewel het geen klassiek rapport over conflictmineralen heeft en geen punten scoort voor het vermijden van conflicten, was Sanisbury's het enige bedrijf in onze beoordeling dat punten scoorde voor milieubeleid. Wat goud betreft gaf het de voorkeur aan leveranciers die zich ertoe verplichtten om ontbossing tegen eind 2025 uit te bannen, en aan goud uit gerecyclede bronnen. Wat betreft andere mineralen dan 3TG, bekommerde het bedrijf zich om verschillende mineralen die het in sieraden gebruikte: zilver, platina en palladium. Het beleid verdonkeremaande echter het gebruik van kobalt in elektrische apparaten en mica in cosmetica.

Russell Hobbs Inc werd in 2010 overgenomen door de Amerikaanse multinational Spectrum Brands

Spectrum is sterk gediversifieerd en houdt zich bezig met allerhande producten, van dierenvoeding (Eukanuba en Iams) tot broodroosters (George Foreman). Het bedrijf heeft meerdere dochterondernemingen in belastingparadijzen, waaronder holdings op de Kaaimaneilanden, Panama, de Britse Maagdeneilanden, Guatemala en Nederland. Het bedrijf kreeg een score van 0/10 voor zijn belastingpraktijken.

Vertaald op 28 februari 2025
Bewerkt op 6 januari 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.