Wasmachines

Het doen van de was vinden velen geen leuke klus. Bewuste consumenten letten op energie- en waterverbruik en ook op synthetische microvezels die tijdens de was uit kleding loskomen en in het milieu terechtkomen. Je kunt je steentje aan het milieu bijdragen door een verantwoord wasmiddel te gebruiken of duurzamere kleding te kopen, maar ook door een verantwoord merk wasmachine te kiezen.

In onze beoordeling maken we onderscheid tussen 'schone' en 'vuile' merken, we geven aan welke fabrikanten energiezuinige wasmachines maken, welk beleid ze voeren ten aanzien van het gebruik van conflictmineralen en de rechten van werknemers, en ook welke fabrikanten banden hebben met de militaire industrie.

Verder kijken we naar de levensduur van de machines, naar mogelijkheden om te repareren of om een tweedehands wasmachine te kopen en we geven tenslotte enkele tips en trucs om milieubewuster om te gaan met de wasmachine die je op dit moment in gebruik hebt.

We bespreken grote namen zoals Bosch en Zanussi, maar ook kleinere merken. We hebben gemerkt dat het goed is om de ergste overtreders te boycotten, want daarmee voorkomen we dat ons geld wordt gebruikt voor het financieren van milities die mineralen in Centraal-Afrika exploiteren, en ook dat apparatuur ontwikkeld wordt voor onderdrukkende regimes, of dat dwangarbeid in stand gehouden wordt in Xinjiang.

Raadpleeg voor meer informatie onze scoretabellen.

Volgens de Energy Saving Trust zijn wasmachines, wasdrogers en vaatwassers in het Verenigd Koninkrijk verantwoordelijk voor 14% van het gemiddelde energieverbruik. In de twee decennia die volgden op de jaren '80 is het energieverbruik per gemiddelde wasmachinecyclus met ongeveer een derde gedaald. Ondertussen verdubbelde echter de totale hoeveelheid energie die tussen 1970 en 2012 gebruikt werd voor het wassen en drogen van kleding. Dit komt voornamelijk omdat meer huishoudens de machine vaker gebruikten en omdat het aantal energieverslindende wasdrogers flink toenam.

Energiezuinigheid van de wasmachine is één ding, maar het grootste deel van de CO₂-uitstoot staat op conto van de zogeheten 'embodied emissions', oftewel ingebouwde emissies. Dit zijn broeikasgasemissies die vrijkomen tijdens de productie en het transport van goederen, dus vanaf de winning van grondstoffen tot het productieproces, plus de levering aan de consument en de uiteindelijke verwijdering door de consument. 

Volgens klimaatwetenschapper Mike Berners-Lee zijn 'embodied emissions' verantwoordelijk voor ongeveer 80% van de CO₂-uitstoot van iedere wasbeurt, gemeten over de gemiddelde levensduur van een wasmachine.

In de meeste gevallen is de meest milieuvriendelijke wasmachine de wasmachine die je al hébt. Dezelfde Mike Berners-Lee stelt dat het overstappen op een superzuinige wasmachine weliswaar een CO₂-besparing van 10% oplevert, maar dat dit waarschijnlijk nooit opweegt tegen de uitstoot die nodig was voor de productie van die gloednieuwe machine. Zijn conclusie is dan ook: 'Tenzij je machine erg humeurig en inefficiënt is, moet je hem gewoon blijven gebruiken.' 

Dit geldt trouwens niet automatisch ook voor andere huishoudelijke apparaten, zoals heel zuinige cv-ketels en koelkasten, waarbij de CO₂-besparing vrij snel terugverdiend kan worden.

Vier merken in onze beoordeling produceren uitsluitend energiezuinige wasmachines met een A-label:

• AEG
• Haier
• Kenwoord
• Miele

Voor verschillende merken geldt dat ten minste 75% van de modellen op hun websites een A-label heeft: Blomberg, Hisense, Samsung, Siemens en Whirlpool.

Eerder onderzoek van Ethical Consumer wees uit dat er langzamerhand meer aandacht is gekomen voor duurzaamheidskwesties, zoals CO₂-rapportage en het gebruik van giftige stoffen bij witgoedmerken. Er zijn toen 44 merken geanalyseerd en daarvan was de conclusie dat sommige merken hun duurzaamheidsscore in de loop der tijd hebben verbeterd. Toch laten de prestaties in deze sector over het algemeen nog veel te wensen over.

Over het algemeen onderschatten mensen hun waterverbruik enorm. In Nederland gebruiken we gemiddeld maar liefst ongeveer 130 liter per persoon per dag.

Van het totale waterverbruik van een gemiddeld huishouden is zo'n 15% bestemd voor het wassen van kleding. Een wasmachine gebruikt per wasbeurt gemiddeld zo'n 50 liter water. Oude(re) wasmachines gebruiken vaak nog veel meer water. Het kopen van een waterbesparende wasmachine is daarom een eenvoudige en effectieve manier om je waterverbruik te verminderen.

Het is verplicht om op de nieuwe energielabels voor wasmachines het gemiddelde waterverbruik per wasbeurt in liters te vermelden, zodat je het waterverbruik van verschillende modellen gemakkelijk kunt vergelijken. Grotere modellen verbruiken doorgaans meer water dan kleinere, dus koop geen groter model dan nodig is.

Het is de vraag of meer technologie ook een langere levensduur betekent. Als de levensduur van producten de sleutel is tot het verminderen van de impact op het milieu, waarom neemt de levensduur van witgoed dan duidelijk af? Dr. Mansoor Soomro, docent duurzaamheid en internationale handel aan de Teesside University, schat dat de levensduur van huishoudelijke apparaten de afgelopen twintig jaar met maar liefst 30% is afgenomen. Volgens hem is de opkomst van 'gecompliceerde onderdelen, hightech apparaten en geavanceerde productieprocessen' de belangrijkste oorzaak van deze trend. 

Fabrikanten van witgoed praten graag over slimme technologie. In hun duurzaamheidsverslagen doen ze lyrisch over de toegenomen interconnectiviteit en de tijds- en energiebesparing die dat kan opleveren. De logica daarachter is meestal: ‘meer sensoren + meer communicatie tussen sensoren = efficiëntere producten’. In veel gevallen klopt dit ook. Alle nieuwe Miele-wasmachines zijn bijvoorbeeld uitgerust met automatische beladingsherkenning, 'een intelligente functie die zorgvuldig de was in de trommel analyseert en precies de juiste hoeveelheid water en elektriciteit gebruikt'.

In andere gevallen lijkt het echter meer op sciencefiction. Sharp heeft bijvoorbeeld twee technologische modekreten, namelijk AI (kunstmatige intelligentie) en IoT (internet of things), gecombineerd tot een nieuw woord: AIoT. Deze hightechvisie voor huishoudelijke apparaten lijkt te bestaan uit wasmachines die communiceren met je andere apparaten om 'water te besparen' en 'huishoudelijke taken te verminderen', uit ovens die je ideeën aan de hand doen voor je gerechten, en uit koelkasten die met plannen voor je maaltijd aan komen zetten.

Het zou toch een wrede ironie zijn als bepaalde apparaten overontwikkeld worden om zogenaamd energie te besparen, terwijl ze ondertussen eerder kapot gaan en vaker vervangen moeten worden. En dan is het ook nog eens zo dat het grootste deel van de CO₂-uitstoot juist tijdens de productie van het apparaat plaatsvindt. Dus als een merk een hele reeks slimme extra snufjes aanbiedt, check dan even de algemene reputatie van het bedrijf op het gebied van productiekwaliteit!

Recht op reparatie

Op internet wordt druk gediscussieerd over de vraag of de kortere levensduur het gevolg is van opzettelijk geplande veroudering – dat wil zeggen dat producten cynisch genoeg zó zijn ontworpen dat ze niet lang meegaan – of dat witgoed zó goedkoop wordt vervaardigd dat het wel snel kapot móet gaan. Beide ontwikkelingen zijn verwerpelijk.

Uit onderzoek van Which? kwamen Bosch, Miele, NEFF en Samsung als meest betrouwbare merken uit de bus. Minder dan 12% van de machines van deze bedrijven vertoonde in de eerste zeven gebruiksjaren mankementen. Daar staat tegenover dat ongeveer een kwart van zowel de Bush- als de Whirlpool-machines in dezelfde periode te maken hadden met storingen.

Garanties op huishoudelijke apparaten

De levensduur van huishoudelijke apparaten hangt samen met de duur van de garantie op het product. De garantieperiode komt natuurlijk niet automatisch overeen met de totale levensduur van een product, maar het is de moeite waard om de garanties van verschillende bedrijven met elkaar te vergelijken. Een langere garantie geeft meer gemoedsrust als het product gerepareerd moet worden.

• Miele houdt reserveonderdelen 15 jaar lang beschikbaar, zelfs als producten uit de handel zijn genomen. Vroeger bood het standaard een garantie van 10 jaar. Nu is dit teruggebracht tot slechts 2 jaar, maar de garantie kan wel tegen betaling worden verlengd tot 10 jaar.
• Ebac biedt standaard 7 jaar garantie op onderdelen en reparaties.
• Fisher & Paykel, Grundig en Gorenje bieden standaard 5 jaar garantie.
• Blomberg biedt drie jaar garantie.
• Alle andere bedrijven bieden slechts één of twee jaar garantie op hun producten. 

Hoewel we een tweedehands aankoop aanbevelen, kan het zijn dat je liever een nieuwe wasmachine wilt kopen. Kies dan niet voor de goedkoopste. Goedkope machines zijn doorgaans minder energiezuinig en, nog belangrijker, zullen waarschijnlijk eerder defect raken en vervangen moeten worden. 

Zoek daarom naar merken met de meest energiezuinige modellen en ook naar merken die minder water verbruiken. Modellen met een A-label hebben we hierboven al genoemd.

Let niet alleen op het energieverbruik, kijk ook naar een machine met een trommel die qua grootte geschikt is voor jouw huishouden. Een halve lading wassen is veel minder energiezuinig dan wachten tot de machine vol is.

Is een hoog scorende wasmachine met energieklasse A van een verantwoord merk ook duurder? Niet altijd. Hieronder zie je de prijs van de goedkoopste wasmachine met A-label van merken met de hoogste score op het gebied van duurzaamheid (gerangschikt op alfabetische volgorde van merknaam):

                 Gegevens van april 2024

Het innovatieve bedrijf Bundles biedt (ook in Nederland) goedkope wasmachineverhuur aan. Dit bedrijf laat zich leiden door het concept van een circulaire economie. Het idee daarachter is om over te stappen van ons huidige systeem, waarin producten kort worden gebruikt en vervolgens worden weggegooid, naar een systeem waarin producten een lange levensduur hebben en aan het einde van hun levensduur worden gerecycled.

Bundles biedt alleen wasmachines van Miele aan, omdat het bedrijf van mening is dat Miele de meest efficiënte, duurzame en gemakkelijk te repareren modellen levert. Door te huren kunnen consumenten profiteren van hoogwaardige, duurzame producten zonder dat ze vooraf kosten hoeven te maken.

En wist je dat er in Nederland meer dan 250 wasserettes bestaan? Ze zijn op diverse openbare terreinen te vinden, zoals tankstations. Wasserettes zijn niet alleen bevorderlijk voor de deeleconomie, het kunnen ook sociale ontmoetingsplaatsen zijn.

Voordat je je oude wasmachine weggooit, moet je eerst controleren of deze gerepareerd kan worden en een nieuw leven kan krijgen. Raadpleeg een expert of probeer het zelf te doen. De volgende website kan hiervoor een goed startpunt zijn: ifixit.com. Wie weet is het ook mogelijk om hem te laten repareren door een Repair Café bij jou in de buurt.

Als je je wasmachine toch wilt weggooien, zijn er verschillende mogelijkheden, afhankelijk van de vraag of het apparaat nog werkt of niet.

Voor kapotte wasmachines

• Breng de wasmachine naar een plaatselijk recyclingcentrum. De website RecycleNow.com heeft een handige zoekfunctie die je vertelt waar het dichtstbijzijnde recyclingcentrum is.
• Veel gemeenten bieden aan om oude wasmachines op te halen.
• Sommige liefdadigheidsinstellingen en kringloopwinkels bieden een ophaalservice voor gedoneerde goederen.
• Volgens de AEEA-richtlijn zijn detailhandelaren en distributeurs van elektrische apparaten, zoals wasmachines, wettelijk verplicht om deel uit te maken van een AEEA-inzamelingsinfrastructuur. Zij kunnen een inleverregeling voor oude apparaten in de winkel aanbieden wanneer je een vervangend artikel koopt, of je doorverwijzen naar een geschikt AEEA-inzamelpunt. 

Voor wasmachines die het nog doen: sommige liefdadigheidsinstellingen en kringloopwinkels bieden een ophaalservice aan voor gedoneerde goederen, als die nog in goede staat zijn. 

Hoewel veel bedrijven uit de beoordeling zich beperken tot huishoudelijke apparaten, zijn andere bedrijven sterk gediversifieerd. LG, Samsung en TCL staan bekend om hun smartphones en tv's, terwijl Siemens zo ongeveer alles maakt, van treinen tot windmolenparken.

Je zou niet zo snel denken dat er banden bestaan tussen bepaalde fabrikanten van huishoudelijke apparaten en militaire eenheden over de hele wereld. Toch is dat zo, al zijn de meeste verbanden indirect.

De merken Grundig, Beko en Blomberg zijn allemaal eigendom van het bedrijf Arçelik, dat op zijn beurt weer eigendom is van Koç Holding AS. Koç bouwt tanks, gepantserde voertuigen en drones voor het Turkse leger via zijn dochteronderneming Otokar.

De witgoedproducten van Sharp op de Europese markten worden onder exclusieve licentie geproduceerd door het in Turkije gevestigde Vestel. Vestel maakt deel uit van Zorlu Holding, terwijl Lentatek, de defensie-dochteronderneming van Zorlu, ook drones produceert voor het Turkse en Saoedische leger.

Als je met je geld wilt wegblijven uit het bloedige conflict tussen Turkije en Koerdistan, is het een goede eerste stap om de Koç-merken (Blomberg, Beko, Grundig) en Sharp/Vestel te vermijden.

Andere militaire connecties

De betrokkenheid van fabrikanten van huishoudelijke apparaten bij militaire leveringen houdt niet op bij Turkije. We vonden ook de volgende connecties:

•  Hisense werd in een rapport van CSET uit 2023 genoemd als een toonaangevende leverancier van AI-verdedigingssystemen aan het Chinese leger, via zijn dochteronderneming Shenzhen Zhongke Haixin Technology.
• Samsung produceert ook mobiele apparaten in een ‘Tactical Edition’, “ontworpen om de manier waarop militairen opereren te helpen transformeren”.
• Siemens levert ‘digitale optimalisatiediensten’ aan scheepswerven van de Amerikaanse marine.
• Investeerder AB, dat een belang van 28% heeft in AB Electrolux (AEG, Electrolux, Zanussi), is ook eigenaar van 40% van de aandelen in Saab AB. Saab produceert apparatuur voor grondgevechten, onderzeeërs en luchtgevechtssystemen voor militaire defensie.

De genoemde bedrijven kregen in onze beoordeling daarom geen punten op het gebied van bedrijfsethos. Als we in onze beoordeling negatieve scores zouden hebben toegestaan, zouden zowel Koç Holding als Vestel de verbluffend lage score van -5 hebben gekregen.

De meeste bedrijven scoorden slecht in onze beoordeling van de rechten van werknemers.
Alleen Ebac scoorde hoger dan 4/10 in deze categorie, en slechts 9 van de 32 merken scoorden überhaupt punten: Bush, Kenwood, LG, Logik, Miele, New World, Russell Hobbs en Samsung.

We verwachten van bedrijven dat ze op zijn minst de internationaal erkende code voor arbeidspraktijken, bekend als de ETI Base Code, naleven. Het was dan ook een onaangename verrassing toen we ontdekten dat sommige grote merken zich niet openlijk aan deze basismaatregelen leken te committeren.

De meeste bedrijven, waaronder Bosch (Gaggenau en NEFF), De’Longhi (Kenwood), Glen Dimplex (New World), Haier (Candy, Fisher & Paykel, Hoover), Hisense (Gorenje), Koç (Grundig, Beko, Blomberg), Siemens, Smeg, Spectrum Brands (Russell Hobbs), TCL, Whirlpool (Hotpoint, Indesit) en Zorlu (Sharp), voldeden niet aan de aanbevelingen van de ETI-basiscode inzake werktijden en lonen.

De ETI bepaalt dat leveranciers de werkweek moeten beperken tot 48 uur +12 vrijwillige overuren, en dat de lonen minimaal moeten voorzien in de basisbehoeften plus een bepaald bedrag aan vrij besteedbaar inkomen. Het is wrang om te merken dat deze bedrijven zich zeggen te houden aan de ETI-principes inzake werktijden en lonen, maar ondertussen vervangen ze die voorwaarden door de volstrekt inhoudsloze verklaring dat leveranciers zich aan de geldende lokale wetgeving moeten houden. Dat is zo ongeveer het laagst haalbare wat ze kunnen doen, zonder openlijke wetsovertredingen aan te moedigen.

Het is belangrijk om te kijken naar de herkomst van materialen en onderdelen, omdat het grootste deel van de arbeid in de toeleveringsketen vaak plaatsvindt in landen met zwakke en slecht gehandhaafde arbeidswetgeving. Het grootste deel van het staal wereldwijd is afkomstig uit China, dat ook een productiebasis is voor veel multinationale elektronicabedrijven. Naast talrijke schandalen op het gebied van werknemersrechten (denk aan de massale zelfmoorden onder werknemers bij Foxconn, de belangrijkste fabrikant van Apple en minderheidsaandeelhouder van Sharp Corporation), wordt China ook voortdurend kritisch gevolgd vanwege door de staat opgelegde dwangarbeid in Xinjiang.

Van de bedrijven in deze beoordeling werden Electrolux, Haier, Hisense, Sharp en Siemens genoemd in een rapport uit 2020 van het Australian Strategic Policy Institute (ASPI) met de titel ‘Uyghurs for Sale’. In dit rapport werden 83 buitenlandse en Chinese bedrijven genoemd die direct of indirect hebben geprofiteerd van het gebruik van Oeigoerse arbeiders via mogelijk malafide arbeidsuitwisselingsprogramma's, zelfs nog in 2019. We hebben 2 punten afgetrokken in de kolom ‘werknemers’ voor elk bedrijf dat in het rapport werd genoemd.

Wasmachines hebben, net als bijna alle elektronische apparaten, conflictmineralen nodig, zoals tin, tantaal, wolfraam of goud. De meeste bedrijven kregen onze slechtste beoordeling of verloren punten op dit onderdeel. 

Bovenaan de ranglijst staan de twee techgiganten Samsung en LG. Deze multinationals produceren ook mobiele telefoons en laptops en zijn volgens de Amerikaanse wetgeving verplicht om verslag uit te brengen over hun toeleveringsketens voor conflictmineralen. Wellicht mede hierdoor presteren beide bedrijven goed in deze categorie. Ze nemen de juiste maatregelen en doen het nodige onderzoek om conflicten zoveel mogelijk uit hun toeleveringsketen voor mineralen weg te houden. Beide bedrijven hebben ook een beleidsplan voor een aantal andere mineralen met een grote impact, zoals kobalt, tin en mica voor LG, en kobalt, molybdeen, lithium, koper en nikkel voor Samsung. 

Beide bedrijven beschouwen milieuvervuiling als een probleem, maar ze hebben tot nu toe nog geen concrete stappen ondernomen om die tegen te gaan. Samsung verloor bovendien punten vanwege een vernietigend rapport getiteld “Blood, sweat and cobalt” (Bloed, zweet en kobalt), waarin het bedrijf impliciet in verband werd gebracht met mensenrechtenschendingen in de DRC.

Een bedrijf dat onverwacht hoog scoorde is Sainsbury's, eigenaar van Argos (merk van Bush). Hoewel het geen klassiek rapport over conflictmineralen heeft, is Sanisbury's het enige bedrijf naast Samsung en LG, dat goed scoorde op dit onderdeel. Wat goud betreft geeft het de voorkeur aan leveranciers die zich ertoe verplichtten om ontbossing tegen eind 2025 uit te bannen, en aan goud uit gerecyclede bronnen. Verder bekommert het bedrijf zich om verschillende mineralen die het in sieraden gebruikt: zilver, platina en palladium. Het verdonkeremaande echter in zijn beleid het gebruik van kobalt in elektrische apparaten en mica in cosmetica.

Russell Hobbs Inc werd in 2010 overgenomen door de Amerikaanse multinational Spectrum Brands

Spectrum is sterk gediversifieerd en houdt zich bezig met allerhande producten, van dierenvoeding (Eukanuba en Iams) tot broodroosters (George Foreman). Het bedrijf heeft meerdere dochterondernemingen in belastingparadijzen, waaronder holdings op de Kaaimaneilanden, Panama, de Britse Maagdeneilanden, Guatemala en Nederland. Het bedrijf kreeg een score van 0/10 voor zijn belastingpraktijken.

Vertaald op 28 februari 2025
Bewerkt op 27 april 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.