Koffiezetapparaten

Er zijn tegenwoordig veel manieren om koffie te zetten. In deze beoordeling voor eerlijke en duurzame koffiemachines hebben we de meest gangbare machines op de markt opgenomen en de voor- en nadelen wat betreft eerlijkheid en duurzaamheid van elke machine beoordeeld. Evenals de bedrijven die deze machines produceren. Over het algemeen raden we handmatige machines aan boven machines met elektronische onderdelen, omdat elektronische producten over het algemeen een grotere negatieve impact hebben op het milieu.

Prijsvergelijking
Sommige van de complexe, hightech koffiemachines kosten veel geld. Het goede nieuws is dat de meest verantwoorde manieren om koffie te zetten ook de minst dure zijn. De later besproken methoden zonder gebruik te maken van een machine zijn waarschijnlijk het goedkoopst. Maar ook eenvoudige, handmatige apparaten zoals de AeroPress, cafétiere, opschenkfilter en perculator zijn allemaal verkrijgbaar voor minder dan 30 euro.

Wat is de meest milieuvriendelijke manier om koffie te zetten?
Wetenschappers zijn het graag oneens, en dat is ook het geval als het gaat om de vraag welke vorm van koffiezetten het minst schadelijk is. Uit een onderzoek dat we hebben bekeken, bleek dat koffiecups beter scoren dan andere vormen van koffiezetten als ze worden beoordeeld op een aantal milieucategorieën. Dit onderzoek hield echter geen rekening met de energie die wordt gebruikt om de cups te maken en ging ervan uit dat er geen overmatig afval zou zijn als de cups eenmaal zijn gebruikt.

Een andere studie, met een bredere reikwijdte, stelt dat de AeroPress en French Press de laagste algemene milieueffecten hadden van alle onderzochte methoden. In dit onderzoek bleek dat wanneer de productie en verwijdering van de cups in overweging wordt genomen, cupmachines over het algemeen een grotere impact hebben dan andere methoden. Een andere factor om rekening mee te houden is of je je koffie zwart of met melk drinkt. Melk verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de milieu-impact van een koffie, waarbij melk goed is voor driekwart van de ecologische voetafdruk van een latte koffie.

Concluderend lijkt het maken van kleine hoeveelheden (om verspilling te voorkomen) zwarte koffie met eenvoudige, handmatige machines de meest milieuvriendelijke optie. Nu we dit tot op de bodem hebben uitgezocht, is het tijd om achterover te leunen en gewoon van je koffie te genieten!

Koffiecups werden geïntroduceerd door Nespresso. De naam van de eigenaar (Nestlé) werd gecombineerd met het type koffie dat deze machines produceren (espresso). Nespresso werd officieel gelanceerd in 1986, maar het kostte enkele jaren en flink marketingbudget voordat het terrein begon te winnen op de koffiemarkt. Het merk kwam echt van de grond in 2006 als gevolg van de spraakmakende marketingcampagne met George Clooney, die tot op de dag van vandaag de 'ambassadeur' van het merk is. Het merk Nespresso werd dominant in een groot deel van de wereld, met de opmerkelijke uitzondering van de VS, waar de kleine porties van Nespresso moeite hadden om te voldoen aan de grote Amerikaanse consumptievoorkeur. De dominantie nam rond 2012 af toen enkele van Nespresso's belangrijkste patenten afliepen, waardoor concurrenten de markt konden betreden. Er is ook een toenemende bezorgdheid over de milieu-impact van cups.

Zijn koffiecups slecht voor het milieu?
Het voor de hand liggende negatieve effect van koffiecups is het afval dat ze produceren, omdat voor elke koffie die wordt gezet een nieuwe cup nodig is. Hoewel veel cups kunnen worden gerecycled, belandt het merendeel op de stortplaats in plaats van te worden gerecycled. Volgens The Rolling Bean (koffie cateraar) worden er van de 39.000 capsules die elke minuut wereldwijd worden geproduceerd, slechts 29.000 daadwerkelijk gerecycled.

Nespresso-cups zijn grotendeels gemaakt van aluminium (88% in consumentencapsules en 67% in professionele capsules), dat oneindig recyclebaar is, maar ze bevatten ook andere materialen, zoals de filter, de lak en de ring van siliconen, die tijdens het recyclingproces van het aluminium moeten worden gesmolten. Vanwege de mix van materialen en de complexiteit van het recyclingproces is het moeilijk om koffiecups te recyclen met de rest van het huishoudelijk afval.

Bij Nespresso kun je een speciale recyclezak (voor ca. 200 cups) inleveren bij een Nespresso Boutique winkels, bij de bezorger van de koffie of bij iedere plek waar Nespresso bestellingen kunnen worden afgehaald. Dit is een positieve ontwikkeling als het helpt om meer cups te recyclen in plaats van te storten. Maar zelfs als cups worden gerecycled, betekent dit niet dat hun impact op het milieu neutraal is. De cups moeten nog steeds worden geproduceerd, wat energie en grondstoffen kost, en het recyclingproces kost nog meer energie.

De voordelen van koffiecupmachines
Hoewel cups meer verpakkingsafval creëren dan andere koffiezetmethoden, beweren sommigen dat ze over het algemeen milieuvriendelijker zijn dan andere koffiezetmethoden. In een artikel van het tijdschrift Wired uit 2019 werd zelfs verkondigd dat 'koffiecups eigenlijk best goed zijn voor het milieu'. Het eerste wat we recht moeten zetten over deze misleidende bewering is dat geen enkele methode om koffie te zetten 'goed' is voor het milieu - we kijken eerder naar welke het minst schadelijk is. Dit lijkt misschien een pessimistische manier om de situatie te bekijken, maar de productie van de meeste goederen in de huidige wereldeconomie heeft over het algemeen veel negatieve gevolgen, niet in de laatste plaats door de verbranding van fossiele brandstoffen in de productie-, transport- en gebruiksfase.

Het Wired-artikel stelt dat koffiecups 'goed' zijn omdat ze over het algemeen minder verspillend zijn dan andere manieren om koffie te zetten. Er zit waarheid in deze bewering, omdat cups precies de hoeveelheid koffie bevatten die nodig is om koffie te zetten, en dit is gemiddeld aanzienlijk minder dan bij andere koffiezetmethoden. Koffiecupmachines gebruiken en verwarmen ook alleen de exacte hoeveelheid water die nodig is, terwijl andere methoden (zoals die waarbij een ketel wordt gekookt) mogelijk te veel water verwarmen.
Het is belangrijk om verspilling tot een minimum te beperken, zowel van koffie als van energie, want volgens studies naar de levenscyclusanalyse (LCA) van het maken van koffie wordt 'de grootste impact op het milieu toegeschreven aan de productie van de gemalen koffie zelf en de energie die nodig is om de koffie te zetten'. Meer verspilde koffie betekent dat er meer koffie verbouwd moet worden, wat een heleboel gevolgen heeft voor het milieu, zoals het gebruik van pesticiden, water, land en energie.

Als er meer energie wordt gebruikt dan nodig is bij het zetten, worden er waarschijnlijk meer fossiele brandstoffen verbrand. Natuurlijk heeft een individu dat te veel koffie gebruikt of iets te veel water kookt een minimaal effect. Maar er is niet slechts één persoon die koffie zet - er zijn miljoenen mensen die elke dag meerdere kopjes zetten.

Er zijn steeds meer merken die composteerbare koffiecups aanbieden. De productie van elke soort cup kost energie en hulpbronnen, maar een recente wetenschappelijke studie ontdekte dat composteerbare cups de laagste milieu-impact hadden in vergelijking met plastic of aluminium cups. Dus voor wie een cup-machine heeft, lijken composteerbare cups de beste optie als het op milieu-impact aankomt. Controleer wel of ze thuis composteerbaar zijn, of alleen door industriële compostering. Misschien kun je zelfs een herbruikbare stalen cup vinden die op je koffiemachine past.

Tekening door Mike Bryson voor Ethical Consumer

Welke soorten koffiezetapparaten zijn er?
Hieronder bespreken we acht van de belangrijkste soorten handmatige en elektrische koffiemachines.

Opgietfilter

• Wat is het: Een eenvoudig systeem waarbij heet water op gemalen koffie in een filter wordt gegoten.
• Voordelen: Eenvoudig, handmatig, geen elektronica. Een geweldige keuze.
• Nadelen: Sommige filters zijn wegwerpfilters, dus ze zorgen voor afval.

Cafetière

• Wat is het: Een klassiek koffiezetapparaat. Je laat koffie en heet water trekken en perst het dan door een fijne zeef.
• Voordelen: Eenvoudig, handmatig, geen elektronica. Een geweldige keuze.
• Nadelen: Meestal gemaakt van glas en metaal, dus niet zo licht als de AeroPress.

Percolator

• Wat is het: Het klassieke ontwerp, de Bialetti percolator, werd uitgevonden in het Italië van de jaren '30. Het apparaat wordt op het fornuis geplaatst, waardoor het water in het onderste compartiment wordt verwarmd. Wanneer het water bijna het kookpunt bereikt, wordt het door het koffiedik heen naar boven geperst en komt het in het bovenste gedeelte terecht.
• Voordelen: Een handmatig, niet-elektronisch apparaat. Over het algemeen gemaakt van aluminium of roestvrij staal, die oneindig recyclebaar zijn. Een geweldige keuze, waarmee je sterke koffie zet.
• Nadelen: Moet worden verwarmd op een fornuis. Dit is vaak nog een gasfornuis, en gas is een fossiele brandstof. Er zijn tegenwoordig ook onderzetters te koop waarmee je de percolator op een inductiekookplaat kunt gebruiken.

AeroPress

• Wat is het: De nieuwkomer op de markt. Een briljant eenvoudig handmatig apparaat dat het midden houdt tussen een filtermachine en een cafetière. Koffiefanaten zijn er dol op.
• Voordelen: Eenvoudig, handmatig, geen elektronica, gemakkelijk draagbaar, gemakkelijk schoon te maken. Een geweldige keuze.
• Nadelen: Gemaakt van plastic. Vereist papieren filters voor elk gebruik (maar er zijn ook metalen filters verkrijgbaar).

Elektrisch koffiezetapparaat

• Wat is het: Dit apparaat werkt als een opgietfilter, maar verwarmt het water elektrisch en druppelt het voor je op de gemalen koffie.
• Voordelen: Goed om grote hoeveelheden koffie te zetten en warm te houden.
• Nadelen: Een grote elektronische machine gemaakt van verschillende materialen, meestal inclusief veel plastic. Je maakt bovendien al gauw teveel koffie.

Espressomachine

• Wat is het: Een miniversie van de espressomachines die je in cafés vindt - voor de koffiezetter die zichzelf een beetje barista vindt. Het water wordt onder hoge druk door de koffie geperst.
• Voordelen: Een aanzienlijk deel van de koffiedrinkers valt voor de smaak van deze koffie. Dat heeft deels te maken met het schuimlaagje op de koffie. Maar wellicht lijkt de koffie hiermee thuis ook het meest op die in cafés en restaurants.
• Nadelen: Een elektronische machine die veel energie vraagt om elke kop koffie te produceren.

Koffiecupmachine

• Wat is het: Oorspronkelijk uitgevonden door Nespresso (Nestlé), maar nu door veel merken geleverd. Heet water wordt door een met koffie gevulde cup geperst om een sterke espressokoffie te maken. Ooit was dit het toppunt van verfijning, maar na jaren van wijdverspreide kritiek over de hoeveelheid verpakkingsafval die geproduceerd wordt, zal koffie uit een cupmachine waarschijnlijk wat schuldgevoelens oproepen.
• Voordelen: Zie ook het voordeel van de espressomachine. Eenvoudiger te bedienen en schoon te maken dan een espressomachine. Gebruikt over het algemeen minder koffiedik per portie dan andere methodes, wat voordelen heeft in de vroege stadia van de koffieketen. Verwarmt ook alleen de exacte hoeveelheid water die nodig is voor elke koffie.
• Nadelen: Een elektronische machine die veel verpakkingsafval produceert (een cup per kopje koffie). Tot voor kort waren cups meestal gemaakt van aluminium of plastic, maar nu zijn er composteerbare cups op de markt, die de voorkeur verdienen, en misschien kun je zelfs een compatibele herbruikbare stalen cup vinden.

Bean-to-cupapparaat

• Wat is het: Doet alles voor je met één druk op de knop, van het malen van de bonen tot het opschuimen van de melk. De meest opzichtige machine die er is - de Lamborghini van de koffiemachinewereld.
• Voordelen: Vereist minimale inspanning om koffie te zetten.
• Nadelen: Een complexe, elektronische machine die veel materialen en energie kost om te produceren.

Welke merken maken welk soort koffiezetapparaten?
De tabel hieronder laat zien welke merken wat voor soort koffiemachines maken en of deze handmatig of elektrisch zijn. We hebben ook vermeld of ze een reparatieservice en reserveonderdelen bieden.

H = Handmatig ; E = Elektrisch

* Dit geldt alleen voor complexere, elektronische machines. Handkoffiezetapparaten kunnen meestal thuis worden gerepareerd als er reserveonderdelen kunnen worden besteld.
**AeroPress is een uniek koffiezetapparaat, maar lijkt nog het meest op een handmatig filtersysteem.

Koffiemachines repareren
De meeste merken bieden een vorm van reparatieservice voor koffiemachines, zoals je in de bovenstaande tabel kunt zien, maar zorg ervoor dat je de kleine lettertjes leest voordat je een machine koopt. Eenvoudige machines zoals cafetières of opgietfilters zijn natuurlijk veel gemakkelijker zelf te repareren, en de meeste merken die hier onderzocht zijn, leveren reserveonderdelen.

Koffiezetten zonder machine
Naast de vele verschillende machines die je kunt gebruiken om koffie te zetten, zijn er ook een aantal opties die weinig complexe technologie vereisen. Hieronder beschrijven we er drie.

De koffie-in-je-kopje-methode
Je kunt perfect verse koffie zetten zonder machine door deze eenvoudige stappen te volgen:

1. Doe koffiedik in je mok.
2. Schenk een kleine hoeveelheid heet water over het koffiedik op de bodem.
3. Vul aan met heet water.
4. Laat de koffie enkele minuten trekken.
5. Als er koffiedrab bovenin achterblijft, roer dan voorzichtig en laat het een minuutje staan om te bezinken.
6. Drink! Pas wel op dat je de koffiedrab niet opdrinkt als je bijna klaar bent.

Arabische of Turkse koffie
Er zijn veel andere koffiezetmethoden over de hele wereld waarvoor geen hightech machines nodig zijn. We kunnen hier geen recht doen aan alle methodes. Een van de bekendste is Arabische of Turkse koffie. Natuurlijk wordt koffie in de Arabische wereld op verschillende manieren gemaakt, dus we raden je aan om je te verdiepen in de bijzonderheden van elke regio, maar hier is een algemeen recept om je op weg te helpen:

1. Verwarm water in een steelpan, een dallah (Arabische koffiepot) of cezve (Turkse koffiepot) genoemd.
2. Haal deze van het vuur, laat 30 seconden staan en voeg dan gemalen koffie toe.
3. Zet de koffie maximaal tien minuten op een laag vuur (zonder te laten koken). Er moet schuim ontstaan.
4. Voeg indien gewenst gemalen kardemom en andere kruiden toe.
5. Zet nog vijf minuten terug op een laag vuur, haal dan van het vuur en laat enkele minuten staan.
6. Giet de koffie (indien gewenst zeven) in een voorverwarmde dallah thermoskan of theepot en stop wanneer de koffiedrab eruit begint te lopen.
7. Serveer in kleine theekopjes en geniet!

Koud gezette koffie
Hoewel koude koffie misschien niet bijzonder aantrekkelijk is in het midden van de winter, is het perfect tijdens de zomerdagen. De koud gezette koffie methode vereist geen verwarming van het water en resulteert daarom in minder CO₂-uitstoot dan andere methoden. Zo doe je het:

1. Maal de koffie grof.
2. Voeg dit toe aan koud water.
3. Laat het ongeveer 12 uur trekken.
4. Zeef de koffie en drink hem puur, met toegevoegd water of met melk.

AeroPress staat bovenaan onze beoordelingstabel en heeft een aantal punten voorsprong op de op één na best scorende bedrijven. Het bedrijf produceert alleen de AeroPress (plus accessoires) en produceert geen elektrische apparaten. En het vermijdt daarmee de problemen wat betreft eerlijkheid en duurzaamheid die met zulke apparaten gepaard gaan. Het kreeg ook onze beste beoordeling in onze categorieën Milieurapportage en Productieketen Management, hoewel het een hele punt verloor in de categorie Belastinggedrag omdat het bedrijf is opgericht in Delaware in de VS (een belastingparadijs), terwijl het hoofdkantoor in British Columbia in Canada is gevestigd.

Toen we voor het laatst naar koffiemachines keken, in 2019, stond Bialetti bovenaan, maar nu scoort het bedrijf een 7,5. Toen we het bedrijf voor het laatst onderzochten, waren we ons er niet van bewust dat het naast perculatoren ook een assortiment elektronische machines verkocht. Het bedrijf valt nu dus onder onze beoordelingen voor conflictmineralen en vervuiling/toxische stoffen (elektronica), waarvoor het bedrijf het slechtst scoort. Dit keer verloor het ook halve punten voor buitensporige beloning van directeuren en activiteiten in twee landen met onderdrukkende regimes. Ondanks de lagere score raden we de Bialetti percolator nog steeds aan als alternatief voor elektronische koffiemachines.

Bedrijfsethos bij fabrikanten van koffiezetapparaten 
Slechts twee bedrijven kregen een positieve beoordeling voor bedrijfsethos:

• Illy kreeg een half punt omdat het een gecertificeerde B-Corp is.
• John Lewis Partnership kreeg een half punt omdat het een bedrijf is dat in eigendom is van de werknemers.

Conflictmineralen in koffiezetapparaten
De meeste merken produceren elektronische koffiemachines of andere elektronische goederen en daarom wordt van hen verwacht dat ze een beleid hebben voor conflictmineralen (tin, tantalum, wolfraam en goud). Deze mineralen kunnen op veel verschillende plaatsen in de wereld worden gewonnen, maar in politiek instabiele landen, zoals de Democratische Republiek Congo, kan de mineralenhandel worden gebruikt om gewapende groepen te financieren, dwangarbeid en andere mensenrechtenschendingen aan te wakkeren en corruptie en witwaspraktijken te ondersteunen.

De meeste merken kregen onze slechtste beoordeling voor conflictmineralen, maar de volgende kregen een gemiddelde beoordeling: Cookworks, Russell Hobbs en Siemens. Drie merken (AeroPress, La Cafetiere en Le'Xpress) produceren geen elektronicaproducten en daarbij is de aanname gedaan dat ze geen beleid voor conflictmineralen te hebben.

Klimaatverandering
De meeste merken verloren een heel punt op klimaataspecten. Illy was het enige merk dat onze beste beoordeling voor milieubeheer en -rapportage kreeg (waardoor het geen punten verloor), terwijl AeroPress en John Lewis een gemiddelde beoordeling kregen (waardoor ze een half punt verloren). Bosch verdient een speciale vermelding voor zijn rol in het Volkswagen emissieschandaal, ook bekend als Dieselgate - een van de grootste greenwashing schandalen van bedrijven in de geschiedenis. In 2019 kreeg het bedrijf een boete van 90 miljoen euro opgelegd door Duitse aanklagers voor tekortkomingen in zijn toezichthoudende verantwoordelijkheden, waardoor autofabrikanten konden frauderen met de voorgeschreven emissietests.

De opkomst van 'ambassadeurs' van koffiemerken
Nespresso's samenwerking met George Clooney zette de trend voor duurdere koffiemerken die samenwerkingen aangaan met mannelijke beroemdheden van middelbare leeftijd, zoals Roger Federer als ambassadeur voor het Zwitserse merk Jura en Brad Pitt als ambassadeur voor De'Longhi. De homogeniteit van deze merkpartnerschappen illustreert hoe succesvol de originele campagne van Nespresso met Clooney was. Deze merken verkopen niet alleen gemakkelijke en lekkere koffie, ze verkopen consumenten een stijlvolle en verfijnde ervaring, allemaal vanuit het comfort van thuis.

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.