Koelkasten en vriezers

Vrijwel iedereen heeft een koelkast en/of vriezer of een koelvriescombinatie. Het is één van de meest voorkomende huishoudelijke apparaten. 

Het is dan ook bepaald teleurstellend te noemen dat geen enkel merk heel hoog scoort in deze beoordeling, met slechts één merk dat hoger dan een 4 haalt.

Toch zijn er een paar merken die energiezuinige koel-vriescombinaties maken, en hoewel je misschien niet op zoek bent naar een groene koelkast vanwege de kleur, zijn er enkele kenmerken waar je op moet letten (of die je moet vermijden), als je zo 'groen' mogelijk wilt zijn en energie wilt besparen.

Een inefficiënte koelkast met vriesvak verbruikt veel meer energie dan andere apparaten, omdat hij altijd aanstaat, in tegenstelling tot een wasmachine of vaatwasser. Er komen steeds zuinigere modellen op de markt, dus de investering in een nieuwe koelkast kan de moeite waard zijn. 

Als je koelkast ouder is dan 10 jaar of als je een aparte koelkast en vriezer hebt, kan het over het geheel genomen goedkoper zijn om een nieuwe te kopen als je de gebruikskosten meerekent.

Als je je koelkast vervangt, raadpleeg dan het gedeelte over recycling en afvoer van koelkasten verderop in deze beoordeling. Dat vertelt je hoe je je oude model kunt weggooien, en biedt een kosten- en energievergelijkingstabel voor nieuwe koelkasten.

Het is de moeite waard om een energiezuinige koelkast met vriesvak aan te schaffen, aangezien deze 24 uur per dag aanstaat. Het energielabel dat wettelijk verplicht op elke koelkast met vriesvak moet worden vermeld, geeft aan hoeveel kWh energie het apparaat per jaar verbruikt. Apparaten krijgen bovendien een classificatie van A tot G, om hun energie-efficiëntie in verhouding tot hun grootte aan te geven.

Toen we in 2021 koelkasten beoordeelden, bleek alleen LG een koelkast met vriesvak te bieden met een A-classificatie (volgens het nieuwe classificatiesysteem dat was ingevoerd). 

In 2024 vonden we echter wel 10 merken met een A-classificatie:

• Bosch
• Grundig
• Haier
• Hisense
• Kenwood
• LG
• Liebherr
• Miele
• Samsung
• Siemens

En, geloof het of niet, enkele merken gebruikten in 2024 nog steeds de oude energielabels die al in 2021 aangepast hadden moeten worden: Gorenje en KitchenAid.

Volgens Which? verbruikt een gemiddelde Amerikaanse koelkast met vriesvak 44% meer energie dan een vrijstaande koelkast met vriesvak. Dit komt o.a. doordat het vriesgedeelte aan één kant zit in plaats van onder de koelkast, waardoor de compressor harder moet werken om het koel te houden.

Je kunt weliswaar een Amerikaanse koelkast met vriesvak kopen die een relatief gunstig energielabel heeft, maar dat komt omdat energielabels altijd worden berekend in verhouding tot de grootte. Je moet dus altijd goed kijken naar de kWh op de labels om de meest nauwkeurige vergelijking tussen de verschillend apparaten te kunnen maken.

Als een merk meer Amerikaanse koelkasten met vriesvakken had dan gewone koelkasten met vriesvakken met A-C-energielabels, verloor het punten in onze beoordeling.

AEG en Bush behoorden tot de merken die meer koelkasten met vriesvak in Amerikaanse stijl aanboden dan gewone modellen met een A-C-classificatie. Een koelkast met vriesvak van deze omvang is meestal niet nodig, verbruikt meer energie vanwege de indeling en is duurder in aanschaf en gebruik.

Maar zelfs LG, een van de merken met de hoogste scores, had meer modellen in Amerikaanse stijl dan gewone modellen met een A-C-classificatie. Het had zelfs het grootste aantal van alle merken die we hebben onderzocht, namelijk 44 modellen in Amerikaanse stijl, wat meer was dan al zijn andere modellen samen.

Welke merken hebben de meeste modellen met energielabel A en Amerikaanse koel-vriescombinaties?

Alle modellen gevonden op de websites van hun bedrijven, behalve Kenwood, die vonden we op de website van Currys. Allemaal bekeken in april 2024.

Zijn koelkasten met dubbele deuren efficiënter dan Amerikaanse koelkasten?

Een opkomende trend bij koelkasten is dat de bovenste helft dubbele deuren heeft voor de koelkast, ook wel de ‘French-door’-stijl genoemd, en de onderste helft een enkele deur voor de vriezer. (Bij sommige is het andersom, met de vriezer boven.)

Zoals we al zeiden, is een vriezer onder de koelkast energiezuiniger. Als je koelkasten met Franse deuren vergelijkt met Amerikaanse koelkasten, zouden de eerstgenoemde energiezuiniger moeten zijn, maar check dan wel de totale grootte in kWh en het energielabel.

Bedrijven promoten het idee van ‘meer voor minder’, maar hoe zit het met 'minder voor nóg minder'? Het is de vraag of wij allemaal wel een enorme glimmende koelkast met waterkoelers en dubbele deuren nodig hebben. Een kleiner, energiezuinig model is nog altijd veel goedkoper en heeft een kleinere ecologische voetafdruk dan een groter, energiezuinig model.

Als je op zoek bent naar het meest geschikte formaat voor je koelkast, moet je op een paar dingen letten:

• Hoe groot is je huishouden? Het maakt nogal uit of je alleen woont of deel uitmaakt van een huishouden met bijvoorbeeld 9 personen.
• Welke afmetingen mag je apparaat maximaal hebben om in je keuken/bijkeuken te passen?
• Welke grootte kun je je veroorloven qua prijs?
• Wat zijn je gemiddelde kookgewoonten, m.a.w.: welke levensmiddelen gebruik je allemaal?
• Hoe vaak doe je boodschappen? 

Als je regelmatig kleine boodschappen doet bij lokale winkels in de buurt en een deel van je voedsel zelf verbouwt, kun je volstaan met een kleiner model koelkast met vriesvak. Als je deze mogelijkheden niet hebt, kun je wellicht beter een grotere koelkast kopen.

Als je je oude koelkast wilt weggooien en tegelijkertijd een nieuwe wilt kopen, kun je je oude apparaat inleveren bij de winkel waar je de nieuwe koopt. De winkel is verplicht je oude apparaat in te nemen. Dat heet de oud-voor-nieuw-regeling. Daarnaast zijn er veel winkels waar je gratis je kleine afgedankte apparaten kunt inleveren zonder dat je er een nieuw apparaat voor terugkoopt. Dat heet de oud-voor-niets-regeling. Deze regel geldt alleen voor particulieren, niet voor bedrijven. Op de website van de overheid vind je hierover meer informatie, zie https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/afval

Je kunt je oude apparaat ook gratis inleveren bij een plaatselijke milieustraat (als je daar de mogelijkheid toe hebt) of het laten ophalen door de gemeente, na het maken van een afspraak hiervoor.

Wat ook kan is dat je je apparaat naar een kringloopwinkel brengt of het laat het ophalen door een kringloopwinkel, zie bijvoorbeeld 2Switch.nl

Veel onderdelen van koelkasten kunnen worden gerecycled, waaronder staal, koper, aluminium en plastic, en het koelgas kan worden teruggewonnen. Daarom is het belangrijk om je oude koelkast op de goede plek te laten belanden.

Het vermogen om voedsel te bewaren kan van alles betekenen, variërend van handig tot levensreddend, en het bespaart ook nog eens afval. Koelkasten en vriezers zijn een relatief nieuwe uitvinding, maar we zijn er inmiddels sterk afhankelijk van geworden. Er zijn echter best veel mensen die het zich niet kunnen veroorloven om hun koelkast en/of vriezer 24/7 per dag aan te laten staan. Zij voelen zich genoodzaakt om de stekker van hun koelkast uit het stopcontact te halen omdat ze anders hun rekeningen niet kunnen betalen.

Van oudsher bewaarden mensen hun voorraden in speciale provisiekasten die tegen de buitenmuur aan werd gebouwd. Ze voorzagen deze kasten van leisteenplanken om het voedsel zo koud mogelijk te houden. De meeste van die kasten zijn inmiddels verwijderd, maar soms is het mogelijk om ze in hun oorspronkelijke functie te herstellen.

Hoewel dit niet voor iedereen mogelijk is, kunnen koelkasten een alternatief zijn. Hierbij wordt koude lucht van buiten naar een geïsoleerde kast geleid. Koelkasten en vriezers kunnen helpen om de houdbaarheid van voedsel te verlengen, waardoor er minder voedsel wordt verspild, omdat het hopelijk wordt opgegeten voordat het bederft. 

Koopgedrag speelt echter een grote rol bij voedselverspilling in huishoudens. Hoewel de meesten van ons koelkasten gebruiken, schat Wrap (The Waste and Resources Action Programme) dat huishoudens in het VK jaarlijks verantwoordelijk zijn voor 4,7 ton voedselverspilling, ter waarde van ongeveer 17 miljard Britse pond. Volgens Milieu Centraal gooien we in Nedeland per jaar ongeveer 33 kilo voedsel per persoon weg, dat is zo'n 9% van ons gekochte eten. Alle Nederlandse huishoudens bij elkaar verspillen daarmee volgens Milieu Centraal 590 miljoen kilo goed voedsel per jaar. Het is dus belangrijk om slim te bewaren en alleen te kopen wat je (direct) nodig hebt.

Bedrijven meldden dat hun grootste CO2-uitstoot afkomstig was van het energieverbruik van hun producten, met cijfers variërend van 80% tot 90% van de totale uitstoot (bijvoorbeeld Miele 83%, Currys 85% en Bosch 90%). We hadden dan ook verwacht dat bedrijven deze impact zouden aanpakken.

Miele was echter het enige bedrijf dat een score van 10 behaalde op het gebied van klimaat. In zijn rapportage over duurzaamheid werd uitgebreid ingegaan op de energiezuinigheid van zijn producten en het bedrijf zegt 50% van zijn onderzoeks- en ontwikkelingsbudget te besteden aan energie- en hulpbronnenbesparing. Het gebruikt bovendien uitsluitend hernieuwbare energie. 

Bosch scoorde redelijk goed en gaf een gedetaileerde toelichting op de grootste effecten, waaronder energiezuinigheid. Maar Bosch doet ook enkele dubieuze beweringen, bijvoorbeeld over CO2-neutrale zakenreizen.

Smeg nam in 2021 voor het eerst deel aan het Carbon Disclosure Project, met een update in 2022, waarmee het bedrijf zijn streven naar transparantie onderstreepte. Over het geheel genomen scoorde het bedrijf gemiddeld vanwege het ontbreken van een wetenschappelijk onderbouwde doelstelling voor emissiereducties en het ontbreken van een geloofwaardige uiteenzetting van de manier waarop het zijn impact zou gaan verminderen.

Samsung behoorde tot de slechtst scorende bedrijven met nul punten. Het bedrijf heeft geen wetenschappelijk onderbouwde doelstelling en verloor alle punten die het had door zijn grote investeringen in steenkool en andere fossiele brandstoffen. Samsung wordt samen met Amazon aangemerkt als een van de grootste CO2-vervuilers in de hightechsector. Niet alleen heeft het tussen 2010 en 2020 voor 14 miljard dollar aan steenkoolprojecten gefinancierd, het beperkt ook nog eens zijn investeringen tot bedrijven die 30% van hun inkomsten uit steenkoolwinning en -energie halen.

Toen chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK's) in 1987 werden verboden, kwamen fluorkoolwaterstoffen (HFK's) ervoor in de plaats als gas voor koeling, warmtepompen en airconditioning. Maar volgens schattingen van de CCAC (Climate and Clean Air Coalition) verwarmt de meest voorkomende HFK 'de planeet over een periode van 20 jaar 3,790 keer zo veel als CO2'.

HFK's zijn sinds 2015 in de EU verboden in nieuwe huishoudelijke koelkasten en vriezers. Er worden nu minder schadelijke alternatieven gebruikt, hoofdzakelijk de koolwaterstof isobutaan (R-600a), maar ook propaan (R-290), ammoniak (R-717), water en kooldioxide (CO2 of R-744). Ten gevolge van intensief lobbywerk door de industrie werden HFK's in 2015 niet volledig verboden in de EU en mogen ze nog steeds worden gebruikt voor bedrijfsmatige koeling, airconditioners en isolatieschuim. Ze mogen dus nog steeds worden gebruikt, met een geleidelijke afbouw van 79% in 2030 en een volledige uitfasering in 2050.

Buiten de EU mogen HFK's nog steeds worden gebruikt in zowel huishoudelijke als bedrijfsmatige koelkasten en diepvriezers. In 2019 trad het Kigali-amendement op het Protocol van Montreal in werking wat betreft stoffen die de ozonlaag afbreken. Toen werd er een tijdschema goedgekeurd voor een geleidelijke vermindering van 80-85% in 2047. 158 landen hebben het verdrag van de Verenigde Naties ondertekend.

Het is dus mogelijk dat de bedrijven in deze beoordeling nog steeds HFK-koelkasten en -diepvriezers produceren voor verkoop buiten de EU. Helaas hebben de bedrijven in hun duurzaamheidsverslagen geen informatie verstrekt over HFK's.

Garanties kunnen zowel standaard fabrieksgaranties als servicegaranties omvatten, waarbij ook arbeidskosten zijn inbegrepen. Controleer de exacte voorwaarden om er zeker van te zijn wat er precies onder valt. De meeste bedrijven vereisen registratie van het product, meestal online via een account, om de garantie geldig te laten zijn of te verlengen. De meeste bedrijven bieden ook uitgebreidere garanties tegen een extra vergoeding, maar die hebben we hier niet opgenomen.

Wanneer er een tijdspanne wordt vermeld, komt dat omdat verschillende koelkastmodellen verschillende garanties kunnen hebben, of omdat er een extra garantieperiode geldt na registratie.

We hebben gekeken naar de aankoopprijs (exclusief afgeprijsde producten) en de gebruikskosten van enkele van de populairste merken koel-vriescombinaties. Voor elk merk hebben we het model met de hoogste energiezuinigheid gekozen.

Toen we voor het laatst naar de gebruikskosten op basis van elektriciteit keken, bedroegen deze gemiddeld 15 cent per kWh (2021); in april 2024 was dit bijna verdubbeld tot 24,5 cent per kWh. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het energielabel te kijken, maar ook naar het totale kWh-energieverbruik van een koelkast met vriesgedeelte. 

Hoewel energiezuinigere modellen duurder zijn in aanschaf, zijn er ook modellen te vinden waarvan de kosten over de gehele levensduur goedkoper uitvallen, zie bijvoorbeeld Bosch versus AEG. Om deze berekening zelf te maken, zoek je het aantal kWh per jaar op, vermenigvuldigt dit met 0,245 (dit is de prijs in € per kWh per jaar), vermenigvuldigt dit nieuwe getal met 14 (gemiddelde levensduur van een koelkast met vriesvak is 14 jaar) en tel je het resultaat op bij de aankoopprijs.

Over het algemeen zijn koelkasten met vriesgedeelte in ‘Amerikaanse stijl’ het duurst in gebruik, vervolgens vrijstaande en daarna ingebouwde modellen.

Naast de energie-efficiëntieklasse (A-G) vermeldt het energielabel ook hoeveel kWh elektriciteit een apparaat per jaar verbruikt (kWh/jaar), het volume van de vriesruimte en de koelruimte, en hoe luidruchtig het apparaat is. Om zo min mogelijk energie te verbruiken, is het kWh-cijfer het belangrijkste vergelijkingspunt.

Traditionele ‘conflictmineralen’ (3TG: tantaal, tin, wolfraam en goud) en andere mineralen met een grote impact, zoals kobalt, koper, lithium, nikkel en zeldzame aardmetalen, worden gebruikt in elektronische onderdelen en zijn ook van cruciaal belang voor de energie- en digitale transitie. Hoewel een circulaire economie en gerecyclede mineralen een belangrijke rol spelen bij het verminderen van de totale vraag, zal de primaire winning van mineralen blijven bestaan.

De meeste van deze mineralen worden gewonnen in kwetsbare regio's waar de rechten van werknemers en de bescherming van het milieu zwak zijn, bijvoorbeeld in verschillende landen in Zuid-Amerika en de Democratische Republiek Congo (DRC) in Afrika. De wereldwijde handel in mineralen heeft in sommige van deze landen decennialang mensenrechtenschendingen en gewapende conflicten mogelijk gemaakt. Sommige bedrijven houden zich ook bezig met diepzeemijnbouw.

Om mensen en het milieu in hun minerale toeleveringsketen te beschermen, is het essentieel dat bedrijven ‘due diligence’-maatregelen nemen. Hier volgt onze beoordeling wat betreft conflictmineralen.

De beste scores voor hun beleid inzake conflictmineralen werden behaald door LG en Samsung, gevolgd door AB Electrolux (AEG, Electrolux, Zanussi) en Sainsbury's (Bush). 

Daar staat tegenover dat diverse merken helemaal geen beleid hebben ten aanzien van conflictmineralen. Dit zijn:

• Amica (CDA)
• Glen Dimplex (Belling, LEC, New World, Stoves)
• Hisense (Fridgemaster, Gorenje)
• Liebherr
• Montpellier

Vestel (Britse fabrikant van huishoudelijke apparaten van Sharp) eist van zijn leveranciers dat zij geen conflictmineralen uit de DRC betrekken. Dat is echter in strijd met wat Ethical Consumer van bedrijven verwacht, namelijk steun voor verbeteringen in de regio.

Smeg doet een zwakke, ontoereikende poging om informatie over conflictmineralen bij zijn leveranciers te verzamelen.

Op het gebied van werknemersrechten scoren de meeste merken nul of bijna nul. 

In tegenstelling tot sommige andere sectoren lijkt er minder besef te zijn van de arbeidsomstandigheden van mensen in de toeleveringsketen van witgoed, waardoor bedrijven wellicht minder druk voelen om transparant te zijn.

Een klokkenluider in Vietnam beweerde dat Samsung werknemers bewust blootstelde aan giftige chemicaliën en milieugevaarlijke installaties exploiteerde zonder afvalwaterzuiveringstanks, waardoor chemisch verontreinigd water rechtstreeks in een nabijgelegen rivier werd geloosd.

In zijn rapport ‘Uyghurs for sale’ uit 2020 noemde het Australian Strategic Policy Institute Electrolux, Haier, Hisense, Sharp en Siemens als enkele van de 82 bedrijven die mogelijk profiteren van het inzetten van Oeigoerse arbeiders in China via uitbuitende arbeidsregelingen.

De gedragscode voor leveranciers van Whirlpool Corporation bevat een clausule die specifiek betrekking heeft op vrouwenrechten en zwangerschap. Daarin wordt het gebruik van gedwongen anticonceptie verboden en wordt bepaald dat werk niet mag worden geweigerd op basis van zwangerschapstests. Het is bedroevend om te bedenken dat dit soort beleidsmaatregelen nodig zijn.

Electronics Watch publiceerde in oktober 2023 herziene, door werknemers ontwikkelde uitgangspunten voor schadevergoedingsrichtlijnen voor werknemers in toeleveringsketens van elektronica. Dit onderstreept hoe belangrijk het is dergelijke richtlijnen samen met vakbonden en arbeidsrechtenorganisaties te ontwikkelen.

We zouden niet snel denken dat onze keuze voor de manier waarop we ons eten bewaren kan betekenen dat we bedrijven financieren die militaire uitrusting produceren. Maar we hebben ontdekt dat de volgende bedrijven betrokken zijn bij het leger:

Volgens Bosch heeft het Russische leger onderdelen van Bosch gebruikt voor infanterievoertuigen die ingezet worden tegen Oekraïne. Daarop heeft Bosch zijn handelsbetrekkingen met Rusland opgeschort.

Shenzhen Zhongke Haixin Technology, een dochteronderneming van Hisense (Fridgemaster, Gorenje, Hisense), had volgens het Center for Security and Emerging Technology in 2023 drie defensiecontracten met het Chinese leger. 

Investor AB, dat een belang van 28% heeft in AB Electrolux (AEG, Electrolux, Zanussi), bezit ook 40% van de aandelen in Saab AB. Saab produceert apparatuur voor grondgevechten, onderzeeërs en luchtgevechtssystemen voor militaire defensie.

Koç Holding (Beko, Blomberg, Flavel, Grundig) is eigenaar van Otokar, een fabrikant van militaire voertuigen voor de Turkse strijdkrachten en andere staatslegers. 

Liebherr heeft een pagina op zijn website met de titel ‘Liebherr militaire hijskranen’. Die worden omschreven als 'gepantserde kranen voor militaire doeleinden over de hele wereld'.

Volgens Samsung 'transformeren' zijn mobiele oplossingen 'de manier waarop militairen hun missies uitvoeren'. Het bedrijf produceert mobiele apparaten in een ‘tactische uitvoering’ die zijn ontworpen voor militairen. Ook exploiteert het een mobiel platform 'door strijdkrachten en overheidsinstanties over de hele wereld als betrouwbaar wordt gewaardeerd.'

Siemens levert technologische diensten aan het Amerikaanse ministerie van Defensie, onder andere om 'de scheepswerven van de Amerikaanse marine te optimaliseren'.

Zorlu (Sharp) is eigenaar van een dochteronderneming genaamd Lentatek (voorheen Vestel Defense), die geautomatiseerde luchtvaartuigen heeft geleverd aan het Saoedische en Turkse leger.

Het BNC (Boycott, Divestment and Sanctions National Committee) roept sinds 2022 op tot een boycot van Siemens vanwege zijn contract om het elektriciteitsnet van Israël aan te sluiten op dat van de EU. Dit project zou volgens het BNC bijdragen aan 'het voortbestaan en de uitbreiding van de illegale nederzettingen van Israël in de bezette Palestijnse gebieden' terwijl die nederzettingen 'in resoluties van de VN en de EU zijn veroordeeld als een flagrante schending van het internationaal recht'.

Vertaald op 28 februari 2025
Bewerkt op 15 januari 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.