Warmtepompen

Door Ruth Strange (voorzien van Nederlandse context door Hans Snel)

De aanschaf van een warmtepomp is een grote investering, die veel energie zal besparen. De overstap van cv-ketels naar warmtepompen in woningen zal een belangrijke rol spelen bij het behalen van de Nederlandse doelstellingen om de uitstoot te verminderen en op lange termijn energie te besparen in woningen.

Deze gids over milieuvriendelijke warmtepompen legt de basisprincipes van warmtepompen uit en geeft een indicatie van de kosten van warmtepompen. Er wordt besproken hoe warmtepompen zich verhouden tot cv-ketels op het gebied van uitstoot en efficiëntie, en welke vooruitgang Nederland boekt op het gebied van acceptatie en installaties.

Wie staan er in de gids voor warmtepompen?

In deze gids behandelen we 21 fabrikanten van warmtepompen (met in totaal 23 merken) en laten we zien hoe de verschillende bedrijven scoren op het gebied van belastinggedrag, beloning van bestuurders, behandeling van werknemers in hun toeleveringsketen en klimaatrapportage.

De meeste merken warmtepompen maken lucht- en grondwarmtepompen. Verderop in de gids hebben we aangegeven wie wat maakt, waarbij enkele merken hybride warmtepompen (combinatie met cv-ketel) maken.

Deze gids behandelt in Engeland bekende fabrikanten zoals Baxi, Viessmann, Grant, Kensa en Worcester Bosch, in Nederland bekende merken als Daikin, Nibe en Vaillant, enkele Europese merken zoals Aira en tot slot grote namen zoals Mitsubishi en Samsung.

Met algemene ethische scores variërend van 5 tot bijna 60 (op een schaal van 100) is er ruimte om een meer ethisch merk van warmtepompen te vinden.

Hoe werken warmtepompen?

Technologisch gezien zijn warmtepompen het omgekeerde van koelkasten. Net als een koelkast gebruiken ze een koelmiddel, een vloeistof die warmte kan absorberen en vervolgens kan overdragen. Maar in plaats van de warmte van binnen naar buiten over te brengen, kunnen ze warmte van buitenaf halen – uit de lucht of uit de grond, zelfs als het koud aanvoelt – en deze naar uw huis overbrengen.

Warmtepompen zijn verbazingwekkend efficiënt en leveren ongeveer drie eenheden warmte voor elke eenheid elektriciteit die nodig is om ze te laten werken.

Als het buiten kouder is, moeten ze harder werken, maar ze blijven zeer efficiënt. Aangezien warmtepompen over het algemeen water tot een lagere temperatuur verwarmen dan een cv-ketel (hoewel er nu ook pompen met een hogere temperatuur bestaan), hebben ze meer oppervlakte nodig om hun warmte te verspreiden (bijvoorbeeld via vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren) en doen ze er ook langer over om de ruimtes te verwarmen dan cv-ketels. 

De belangrijkste soorten warmtepompen zijn luchtbron (lucht-water), grondbron (water-water) en hybride (in combinatie met een cv-ketel), die allemaal water verwarmen.

Verschillende soorten warmtepompen

Warmtepompen zijn een aanzienlijke investering, dus het is belangrijk om ervoor te zorgen dat je de juiste voor jouw woning aanschaft. Er zijn verschillende soorten warmtepompen, met verschillende kosten en installatiefactoren.

Luchtwarmtepompen: lucht-water

De meeste warmtepompen die in Nederland worden geïnstalleerd, zijn lucht-waterpompen, omdat ze niet veel ruimte innemen. Ze zorgen voor verwarming van de woning en vaak ook voor verwarming van het tapwater. Ze kunnen in bijna alle woningen worden geïnstalleerd, ook in flats. Ze zijn over het algemeen ongeveer zo groot als een koelkast. Er zijn verschillende systemen: sommige hebben alleen een buitenunit (monobloc), sommigen een buiten- en een binnenunit en sommigen alleen een binnenunit (die in contact staat met de buitenlucht).  

Alle luchtwarmtepompen produceren enig geluid, omdat ze een ventilator en compressor bevatten, maar de moderne exemplaren zijn veel stiller: ongeveer 40 tot 60 decibel, wat vergelijkbaar is met het geluidsniveau van een koelkast of vaatwasser en daarom zelden een probleem vormt. De in Nederland verkrijgbare merken houden zich aan de wettelijke normen voor geluid om overlast voor buren te voorkomen. 

Luchtwarmtepompen: lucht-lucht

Lucht-luchtwarmtepompen zijn gewoon airconditioners die in omgekeerde richting werken. Ze blazen warme lucht uw huis in, dus ze verwarmen alleen de ruimte. Voor warm water heb je iets anders nodig. Lucht-luchtpompen hebben wel enkele voordelen. De pompen zijn goedkoper en hebben een goed rendement. Omdat ze geen radiatoren gebruiken, hoef je geen grotere te installeren, hoewel je wellicht leidingen nodig hebt om de warme lucht naar verschillende kamers te transporteren. Lucht-lucht-warmtepompen kunnen net als airconditioners ook koelen. 

Ventilatiewarmtepompen

Een ventilatiewarmtepomp is alleen mogelijk als je een centrale ventilatie-unit in je huis hebt (ongeveer 3 van de 10 huizen, alleen in huizen die na 1975 zijn gebouwd). De warmtepomp werkt op stroom. Hij werkt meestal samen met de cv-ketel. Omdat hij warme ventilatielucht gebruikt, heeft de warmtepomp ook een hoog rendement als het buiten heel koud is. Maar omdat de hoeveelheid ventilatielucht beperkt is, is het vermogen is niet heel groot (tekst: Verbeterjehuis.nl van Milieu Centraal). 

Grondwarmtepompen

Grondwarmtepompen halen warmte uit de grond in plaats van uit de lucht, met behulp van leidingen die buiten het huis zijn ingegraven. Dit maakt ze veel efficiënter en stiller. Ze zijn echter duurder en alleen geschikt voor een beperkt aantal woningen, omdat ze veel buitenruimte vereisen.

Horizontale grondwarmtepompen hebben leidingen nodig die in een lange sleuf in uw tuin worden ingegraven, op ongeveer een meter diepte. Je hebt hiervoor een oppervlakte nodig die ongeveer twee keer zo groot is als jouw woning. Verticale warmtepompen hebben in plaats daarvan leidingen in een reeks boorgaten – tot 70 of 100 meter diep. Dit betekent dat ze veel minder tuinruimte nodig hebben. Maar ze zijn veel duurder om te installeren en je hebt ruimte nodig voor de boormachines. Bovendien is het in Nederland niet overal toegestaan om zo diep te boren en heb je hiervoor dus een vergunning nodig. 

Hybride warmtepompen

Hybride systemen combineren een warmtepomp met een cv-ketel. Het idee is dat de warmtepomp het meeste werk doet, maar dat de cv-ketel bijspringt als dat nodig is. Dit kan het geval zijn als je een groter huis hebt en alleen eenfasestroom, of als je de isolatie niet voldoende hebt kunnen verbeteren om de warmtebehoefte te verminderen.

Een hybride systeem kan goedkoper zijn om te installeren als je al een cv-ketel hebt en alleen een warmtepomp installeert om ernaast te werken, omdat je dan misschien volstaat met een warmtepomp met een lagere capaciteit en de radiatoren niet hoeft te vervangen. De energiebesparing zal minder zijn omdat op koudere dagen de cv-ketel nog steeds wordt gebruikt. Je kunt ook kiezen voor een warmtepomp die zowel kan samenwerken met een cv-ketel, alsook alleen als full-electric warmtepomp kan draaien. Deze warmtepomp heeft dan dus wel meer capaciteit nodig. En je kunt - als de cv-ketel aan vervanging toe is - ook kiezen voor een hybride warmtepomp met een warmtepomp én een cv-ketel. 

Welke merken maken welke soorten warmtepompen?

De meeste merken warmtepompen in deze gids maken zowel lucht- als grondwarmtepompen, maar sommige maken slechts één type. In de onderstaande tabel zie je welke merken welk type warmtepomp maken.

Warmtepomp types per merk

Kosten, subsidie en besparing 

Op de website Verbeterjehuis.nl vind je voor de verschillende typen warmtepompen een indicatie van de kosten, de subsidie en de besparing. 

Hoe scoren warmtepompen in vergelijking met cv-ketels?

Volgens Friends of the Earth kunnen warmtepompen je CO2-voetafdruk door verwarming met wel 80% verminderen. In vergelijking met de meest efficiënte cv-ketels die momenteel verkrijgbaar zijn, bespaart een warmtepomp gemiddeld meer dan 1,5 ton CO2 per jaar. Dat is veel, gezien het feit dat volgens het CBS de jaarlijkse CO2-voetafdruk van iemand in Nederland gemiddeld 13,2 ton per jaar bedraagt (cijfer 2021). 

En zelfs als je niet van plan bent om je voetadruk te verkleinen, is het de moeite waard om je over de warmtepomp te informeren, omdat Nederland uiterlijk in 2050 stopt met de distributie van gas, om de klimaatverandering tegen te gaan. 

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) zegt dat warmtepompen momenteel voorzien in ongeveer 10% van de wereldwijde verwarmingsbehoefte in gebouwen. Volgens het scenario ‘Net Zero Emissions by 2050’ moeten ze in 2030 in 20% van de behoefte voorzien en in 2050 in meer dan 50%.

Moet ik een warmtepomp aanschaffen?

In onze lijst met de grootste CO2-besparingen die consumenten kunnen realiseren, staat het installeren van een warmtepomp op nummer 3, na het verminderen van langeafstandsvluchten en het verminderen van de consumptie van vlees en zuivel. Als je je zorgen maakt over geld, is een warmtepomp misschien geen investering die je nu kunt doen, maar het is toch de moeite waard om te kijken wat jouw specifieke situatie is. Zie het gedeelte over kosten, subsidie en besparingen hierboven. Als je de initiële investering en eventuele upgrades van isolatie en radiatoren zeker kunt betalen, dan is het antwoord 100% ja: koop een warmtepomp. Het is een van de beste dingen die je kunt doen om de uitstoot te verminderen en de overgang naar hernieuwbare energiebronnen te ondersteunen.

Hoe efficiënt zijn warmtepompen?

Er zijn verschillende afkortingen, cijfers en labels die u kunt tegenkomen om de efficiëntie van een warmtepompsysteem te beschrijven. Deze leggen we hieronder uit. Omdat de efficiëntie van veel meer factoren afhankelijk is dan alleen het energielabel van de warmtepomp, hebben we hier niet de labels van verschillende modellen vermeld.

Energielabels voor warmtepompen

Warmtepompen krijgen een klasse (A+++ tot G) toegewezen op basis van hun SCOP. Het label geeft ook het geluidsniveau van de pomp aan, gemeten in decibel.

Is de Seasonal Performance Factor (SPF) de nieuwe SCOP?

De meest voorkomende maatstaf voor de efficiëntie van de warmtepomp zelf is de SCOP, wat staat voor Seasonal Coefficient of Performance. Dit is een cijfer van de fabrikant dat de gemiddelde efficiëntie van de warmtepomp over het hele jaar weergeeft, en varieert van 2 tot tegenwoordig 6,5, waarbij een hoger cijfer beter is. Het is bedoeld om aan te geven hoeveel eenheden warmte je krijgt per eenheid energie die je erin stopt en kan worden uitgedrukt als een verhouding, bijvoorbeeld 4:1, of als een percentage, in dit geval 400% efficiëntie. De SCOP wordt vastgesteld in een laboratoriumopstelling, volgens de Europese norm EN 14825, die ook wordt gebruikt voor het energielabel van warmtepompen.

De Seasonal Performance Factor (SPF) is een maat voor het werkelijke rendement van een warmtepomp in een woning, waarbij de score per situatie en per type woning verschilt. Voor het vaststellen van de ISDE-subsidie kijkt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) niet naar de SPF en wel naar de SCOP, het vermogen en het energielabel. 

Een installateur kan een hoger rendement behalen door de manier waarop hij het systeem installeert en instelt. Als onderdeel van de beoordeling van jouw woning kun je jouw installateur vragen om een warmteverliesberekening te maken en te streven naar een ontwerp met een lage aanvoertemperatuur (de temperatuur waartoe het water wordt verwarmd) om het systeem efficiënter te maken. Je kunt hem vragen naar de beoogde systeemtemperatuur en hoe deze na de installatie kan worden gemeten.

Misvattingen over warmtepompen aanvechten

De Britse regering heeft het adviesbureau Behavioural Insights Team (BIT) ingeschakeld om mythes en misvattingen over warmtepompen aan te vechten die de acceptatie van deze technologie in de weg staan. Volgens het contract tussen het bureau en het Britse Department for Energy Security and Net Zero verspreiden de media negatieve berichten over warmtepompen, waarin wordt beweerd dat ze te veel lawaai maken, te duur zijn om te installeren, onbetrouwbaar zijn en niet werken in oudere gebouwen. BIT heeft 100.000 pond ontvangen om deze misinformatie te weerleggen. 
Uit een onderzoek van DeSmog uit 2023 bleek dat de Energy and Utilities Alliance (EUA), een Britse brancheorganisatie die ketelfabrikanten en andere partijen in de commerciële verwarmingssector vertegenwoordigt, het PR-bureau WPR had betaald om negatieve nieuwsberichten over warmtepompen te genereren. Deze verschenen in media zoals The Sun, Telegraph en The Express en waren bedoeld om “verontwaardiging te wekken” over warmtepompen, aldus de website van WPR. 

Fabrikanten die lid zijn van de EUA

Het is geen verrassing dat bijna de helft van de merken in onze ketelgids op het moment van schrijven op de ledenlijst van de EUA staat. Sommige van deze merken staan in onze aanbevelingslijsten vanwege hun relatief hoge scores op andere vlakken. Consumenten die zich zorgen maken over klimaatverandering, willen wellicht kiezen voor een bedrijf dat geen steun verleent aan een strategie van desinformatie rond deze uiterst belangrijke technologie.

EUA-leden in deze warmtepompengids: Alpha, Baxi, Danfoss, Dimplex, Grant, Ideal, Intergas, Vaillant, Viessmann en Worcester Bosch.

EUA-leden in de gids voor zonnepanelen: Viessmann

EUA-leden in de gids voor energieleveranciers: British Gas

Hoe is het om een warmtepomp te hebben?

Mike Childs, hoofd Wetenschap, Beleid en Onderzoek bij Friends of the Earth, zegt: "Ik heb een luchtwarmtepomp en die houdt ons huis warm, zelfs tijdens de koude winters in Noord-Engeland. Hij onttrekt warmte aan de buitenlucht, zelfs als het ijskoud is, en gebruikt die om het water in onze radiatoren en onze warmwatertank te verwarmen. Het water wordt niet zo heet als bij een cv-ketel, dus om ervoor te zorgen dat ons huis warm genoeg is, draait hij langer en hebben we onze radiatoren vergroot. De warmtepomp zelf staat in onze achtertuin, waar hij zachtjes zoemt."

Een van de lezer van Ethical Consumers, Alison, zei: "Omdat ik niet veel thuis ben, heb ik gekozen voor een lucht-luchtwarmtepomp (ook wel airconditioning in verwarmingsmodus genoemd), omdat deze kamers snel verwarmt wanneer dat nodig is en iets efficiënter is (hogere COP) dan lucht-water. Ik heb een elektrische boiler geïnstalleerd voor mijn waterverwarming. Deze opstelling werkt goed voor iemand die niet veel thuis is en is goedkoper in gebruik dan ik had gevreesd. Hij kan indien nodig ook koelen tijdens hittegolven."

Ontwikkeling van de installatie van warmtepompen in Nederland

Warmtepompen zijn nog in de minderheid in Nederland, hoewel ze snel aan populariteit winnen. In 2025 werden ongeveer 126.000 warmtepompen geïnstalleerd in woningen. Ongeveer 10% van de woningen heeft nu een warmtepomp (bron: Solar % Stage Magazine). De groei van het aantal warmtepompen zet dus door, maar wordt wel geremd door tenminste drie factoren:

1. Een tekort aan installateurs, waardoor er soms lange wachttijden zijn;
2. Een zwalkend overheidsbeleid door snelle opvolging van kabinetten. Eerder was er sprake van dat bewoners vanaf 2026 bij vervanging van hun cv-ketel tenminste een hybride warmtepomp moesten kopen, het vorige kabinet heeft deze verplichting weer afgeschaft;
3. De netcongestie (overbelasting van het stroomnet) zorgt ervoor dat netbeheerders dreigen met het verbieden van de aanschaf van warmtepompen, omdat deze het elektriciteitsnet juist op piekmomenten extra gaan belasten. 

Hoe scoren warmtepompfabrikanten op het gebied van ethische en milieukwesties?

Bij onze beoordelingen kijken we naar diverse ethische en milieukwesties om te zien hoe bedrijven presteren. Hier belichten we hoe warmtepompmerken scoren op het gebied van klimaatmaatregelen, werknemersrechten, belastinggedrag, buitensporige beloningen voor topmanagers en betrokkenheid bij controversiële sectoren. 

Klimaat 

Aangezien dit een gids is over warmtepompen, een koolstofarme technologie, scoorden bedrijven lager dan we hadden verwacht op het gebied van klimaatmaatregelen: meer dan de helft van de merken haalde voor deze beoordeling minder dan 50 punten (op een schaal van 100). We kijken of bedrijven hun belangrijkste CO2-impact hebben geïdentificeerd en verminderd, en geven ook punten als bedrijven hun uitstoot rapporteren en een reductiedoelstelling hebben die in lijn is met internationale afspraken. Bedrijven krijgen ook punten als hun hele bedrijf een sterke focus heeft op koolstofarme producten.

De volgende bedrijven scoorden het hoogst (60/100): 

• Danfoss
• Nibe (eigenaar van de merken CTC en Nibe)
• Octopus
• Robert Bosch (eigenaar van de merken Hitachi Yutaki en Worcester Bosch)
• Viessmann 

Danfoss en Robert Bosch hebben aangetoond dat ze hun impact hebben verminderd en de andere bedrijven hadden een sterke focus op koolstofarme producten.

De volgende bedrijven kregen ook punten omdat ze bijna volledig gericht zijn op koolstofarme producten: 

• Aira
• Kensa
• Stiebel Eltron

Rechten van werknemers 

MasterTherm scoorde met 60 punten het hoogst als klein bedrijf (omzet onder de 50 miljoen pond) dat zijn producten in eigen beheer produceert. We belonen dit omdat het betekent dat bedrijven de productie van hun producten niet uitbesteden aan externe bedrijven, waar ze minder toezicht hebben op de arbeidsomstandigheden en minder directe verantwoordelijkheid dragen voor hun werknemers.

Kensa produceert ook in eigen beheer, in Cornwall, maar is voor het grootste deel eigendom van de Octopus Group en werd daarom beoordeeld als een groot bedrijf, wat resulteerde in een lagere score.

Andere grote bedrijven die het merendeel van hun producten in eigen beheer lijken te produceren, zijn Alpha, Bosch, Daikin, Danfoss, Dimplex, LG, Stiebel Eltron en Mitsubishi.

In totaal verloren acht bedrijven punten vanwege kritiek van derden op hun praktijken met betrekking tot werknemersrechten. Dat zijn:

• Daikin
• Glen Dimplex
• LG
• Mitsubishi
• Octopus
• Panasonic
• Paloma (Intergas)
• Robert Bosch (Hitachi Yutaki en Worcester Bosch).

In 2024 werden Daikin en Panasonic beide genoemd als afnemers van de Kawaguchi-fabriek in Maleisië, waar mensenrechtenschendingen werden gemeld, waaronder loondiefstal, het in rekening brengen van wervingskosten en intimidatie.

Fiscaal gedrag

Negen bedrijven kregen de hoogste score voor hun fiscale gedrag, omdat ze geen dochterondernemingen in belastingparadijzen hadden. Dit waren:

• Aira
• Immergas (Alpha)
• Baxi
• Danfoss
• Grant
• Intergas
• MasterTherm
• Stiebel Eltron
• Vaillant

Ideal en LG scoorden 20 (van de 100), omdat ze elk één dochteronderneming in een belastingparadijs hadden.

De rest – meer dan de helft van de bedrijven in de gids – scoorde 0 omdat ze ofwel een uiteindelijke moedermaatschappij hadden die in een belastingparadijs was geregistreerd, ofwel ten minste twee dochterondernemingen in belastingparadijzen hadden.

Buitensporige beloning van bestuurders

Slechts drie bedrijven kregen puntenaftrek vanwege buitensporige beloningen van bestuurders (meer dan 1 miljoen pond in het meest recent gerapporteerde jaar). Dit waren Carrier (Viessmann), Mitsubishi en Panasonic.

Veel meer grote bedrijven leken echter geen details over de beloning openbaar te maken en kregen daarom ook puntenaftrek vanwege een gebrek aan transparantie: Aira, Bosch, Daikin, Danfoss, Dimplex, Groupe Atlantic (Ideal), Immergas (Alpha), LG, Octopus, Paloma (Intergas), Remeha (Baxi), Samsung, Stiebel Eltron en Vaillant.

De enige andere bedrijven die de beloning van bestuurders wel openbaar maakten, hadden overigens geen enkele bestuurder die meer dan £ 1 miljoen verdiende. Dit waren Nibe en het kleinere bedrijf Grant Engineering. Kensa betaalde ook niet meer dan £ 1 miljoen, maar de meerderheidsaandeelhouder Octopus kreeg puntenaftrek vanwege een gebrek aan transparantie. Het andere kleinere bedrijf, MasterTherm, maakte geen details bekend.

Betrokkenheid bij controversiële sectoren

De volgende bedrijven hebben punten verloren vanwege hun betrokkenheid bij controversiële sectoren: Danfoss, Immergas (Alpha) en Paloma (Intergas) waren actief in de sector fossiele brandstoffen. Daikin, Mitsubishi, Panasonic en Samsung waren actief in de wapen- en defensie-industrie. Mitsubishi was bovendien actief in de kernenergiesector.

Vertaald op 28 februari 2025
Bijgewerkt door Ethical Consumers op 22 augustus 2025
Bijgewerkt en voorzien van Nederlandse context op 12 maart 2026

Source data and research for these guides has been licensed from the Ethical Consumer Research Association. Brongegevens en onderzoek voor deze productbeoordelingen zijn gelicentieerd door de Ethical Consumer Research Association.  

Wil jij onderzoek naar Nederlandse bedrijven ondersteunen zodat we die kunnen toevoegen aan onze productbeoordelingen, steun dan ons werk als donateur.